Oýun sanawy

Beýik Britaniýada diňe adamlar tarapyndan ýazylan kitaplar üçin aýratyn bellik döredildi

17 Mart. 14:40

Çeşme

Beýik Britaniýanyň Ýazyjylar, illýustratorlar we terjimeçiler birleşmesi (SoA) edebiýat äleminde täze bir başlangyç bilen çykyş etdi. Gurama «Human Authored» (Adam tarapyndan ýazylan) diýen ýörite logotibi hödürledi. Bu nyşan generatiw emeli aňy ulanmazdan, diňe adamyň zehini we zähmeti bilen döredilen eserleri tapawutlandyrmak üçin hyzmat eder. Täze belligi kitaplaryň daşlygynda ýerleşdirmek maslahat berilýär.

Bu çäräniň esasy maksady okyjylara hakyky awtorlyk eserlerini algoritmler tarapyndan taýýarlanan tekstlerden tapawutlandyrmaga kömek etmekdir. SoA-nyň ýerine ýetiriji direktory Anna Ganliniň sözlerine görä, häzirki wagtda emeli aňyň önümlerini bellemek boýunça döwlet derejesinde hökmany kadalaryň ýoklugy sebäpli, şeýle meýletin belligiň girizilmegi wajypdyr. Bu başlangyç awtorlyk hukuklaryny goramakda wagtlaýyn, emma zerur ädim hasaplanýar.

Mundan ozal, Nobel baýragynyň eýesi Kadzuo Isiguro ýaly dünýä belli ýazyjylaryň gatnaşmagynda emeli aňyň awtorlyk eserlerini rugsatsyz ulanmagyna garşy nägilelik çäreleri geçirilipdi. Ýazyjylar öz kitaplarynyň emeli aň modellerini okatmak üçin maglumat hökmünde "ogurlanmagyna" garşy çykyş edýärler. London kitap ýarmarkasynda paýlanylan «Bu kitaby ogurlamaň» atly simwoliki neşir hem bu meseläniň ýitiligini görkezdi.

Britan ýazyjylarynyň bu ädimi halkara derejesinde hem goldaw tapýar. Mysal üçin, ABŞ-nyň Awtorlar gildiýasy hem meňzeş nyşanlary ulanmagy teklip edipdi. Bu başlangyçlar edebiýat bazarynda hakyky adam döredijiliginiň gadyryny saklap galmaga we okyjylar bilen awtorlaryň arasyndaky ynamy berkitmäge gönükdirilendir.

















Bangladeşde gyzamyk we denge keselleriniň ýaýramagy sebäpli saglygy goraýyş ulgamy kynçylyklara duş gelýär

10 Sen. 09:46

Çeşme

Bangladeşde ýurduň taryhynda iň uly gyzamyk epidemiýasy hasaba alnyp, keselhanalaryň näsaglardan dolmagy netijesinde saglygy goraýyş ulgamy agyr kynçylyklary başdan geçirýär. ABŞ-nyň Kesellere gözegçilik we öňüni alyş merkezleriniň hamana Bangladeşiň Saglygy goraýyş ministrliginiň maglumatlaryna salgylanyp «Reuters» gullugynyň habar berşi ýaly, 2026-njy ýylyň mart aýyndan bäri bu kesel sebäpli 999 ölüm hadysasy we 166 müňden gowrak şübheli näsag ýüze çykaryldy. Kesellänleriň agramly bölegini bäş ýaşa çenli çagalar düzýär.

Ýurtdaky saglygy goraýyş ýagdaýyny denge gyzzyrmasynyň hem birden ýaýramagy has-da kynlaşdyrýar. Ýylyň başyndan bäri denge keseli sebäpli 45 müňden gowrak adam hassahana ýerleşdirilip, bir günüň dowamynda keselhana düşýänleriň sany iň ýokary görkezijä ýetdi. Şunlukda, keselhanalarda orunlaryň, dermanlaryň hem-de çagalar üçin niýetlenen fiziologik erginleriň ýetmezçiligi ý кур çykdy.

Epidemiýanyň şeýle giň gerim almagyna 2024-2025-nji ýyllarda syýasy çökgünlik sebäpli meýilnamalaýyn sanjym işleriniň bökdelemegi hem-de wagtlaýyn hökümetiň milli sanjym kampaniýalaryny ýatyrlyp, derman satyn alyş ulgamyny üýtgetmegi sebäp boldy.