Oýun sanawy
Halkara ekspertleri dünýäde howanyň ortaça gyzgynlygynyň çäkli görkezijilerden ýokarlanmagyna garaşýarlar
20 Maý. 09:47Häzirki wagtda dünýäniň gidrometeorologiýa gulluklary tarapyndan amala aşyrylýan synlamalaryň netijeleri global ekologiýa ulgamynda howanyň temperaturanyň görkezijileriniň rekord derejede ýokarlanýandygyny tassyklap, şu döwrüň taryhdaky iň yssy wagt bolup biljekdigini görkezýär. Şeýle ýagdaýlaryň ýüze çykmagyna El-Nino tebigy hadysasynyň işjeňleşmegi hem-de atmosferanyň ählumumy maýlamagy sebäp bolup, olar bilelikde ekstremal howa şertlerini emele getirýärler.
Ekologik ugurly halkara seljeriş toparlarynyň maglumatlaryna görä, planetanyň çäginde dürli tebigy hadysalar we guraklyk sebäpli hatardan çykan ýerleriň umumy meýdany 150 million gektardan geçdi. Bu görkeziji öňki ýyllaryň ortaça statistikasyndan iki esse ýokary bolup, hünärmenler tebigy ýagdaýyň mundan beýläk-de çäreleriň görülmedik ýagdaýynda çynlakaý kynçylyklara getirip biljekdigini çenleýärler.
Häzirki wagtda dünýäniň birnäçe sebitlerinde, şol sanda Günorta Aziýada howanyň gyzgynlygy ekstremal derejelere ýetip, Demirgazyk we Günorta Amerika ykontinentlerinde bolsa giň gölemli tokaý ýangynlary hasaba alynýar we sebitleriň ilatyny göçürmek işleri alnyp barylýar. Şeýle hem Amazoniýanyň we Günorta-Gündogar Aziýanyň tropiki tokaý ekosistemalaryna uly ekologik wezipeleriň ýitirilmek howpy abanýar.
Atmosferada çyglylygyň çykdan daşary toplanmagy käbir sebitlerde güýçli çabgalaryň we deňiz harasatlarynyň döremegine sebäp bolýar. Mysal üçin, Ýewropanyň günorta ýurtlarynda köpýyllyk guraklyk döwründen soňra, gyş paslynda gysga wagtyň içinde aşa köp mukdarda ýagyn ýagmagy hasaba alyndy we bu ýagdaý dünýä faza üýtgeşmeleriniň aýdyň mysaly hökmünde görkezilýär.
Şeýle hem okanyň
Özbegistanda latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň täzelenen we kämilleşdirilen görnüşi tassyklanyldy
Bugün 10:24Özbegistanyň Prezidenti latyn elipbiýine esaslanýan özbek ýazuwynyň täzelenen görnüşini tassyklamak hakyndaky möhüm kanuna gol çekdi. Resmi resminama 2027-nji ýylyň 22-nji aprelinde doly güýje girer. Elipbiýniň täze nusgasy 28 sany harpdan we apostrof belgiden ybarat bolup, ozalky ýazuwda giňden ulanylan käbir harp birleşmelerini aýratyn harplar bilen çalşyrmagy göz öňünde tutýar. Netijede, häzirki wagtda ulanylýan «Sh» harp birleşmesi «Ş», «Ch» — «Ç», «Oʻ» — «Ö», al «Gʻ» bolsa «Ğ» görnüşinde ýazylar, şeýle hem «Ng» birleşmesi elipbiýiň aýratyn birligi hökmünde aýrylar.
Täze kanunyň kabul edilmegi bilen baglylykda, Özbegistanyň Ministrler Kabineti ýakynda täzelenen latyn elipbiýine geçmek boýunça ýörite döwlet maksatnamasyny tassyklamalydyr. Bu maksatnama täze ýazuw düzgünleriniň ýurduň dürli pudaklarnda, şol sanda neşirýatda, maglumat ulgamlarynda we dolandyryş edaralarynda haýsy möhletlerde ornaşdyryljagyny anyk kesgitlər. Kanun güýje giren gününden başlap, ähli köpçülikleýin habar beriş serişdeleri, döwlet edaralary we resmi edaralar resminamalary täze bitewi düzgünler esasynda ýöretmäge borçly bolarlar.
Şeýle hem täze elipbiýe geçiş döwründe ýüze çykyp biljek kynçylyklaryň öňüni almak üçin ýeňillikler göz öňünde tutuldy: 2027-nji ýylyň 22-nji apreline çenli öňki elipbiýde çap edilen resminamalar, pul birlikleri we gymmatly kagyzlar öz güýjüni doly saklar. Döwlet edaralarynyň öňki nyşanlaryny, binalardaky ýazgylary we ýol görkezijilerini bolsa olar fiziki taýdan könelýänçä ýa-da hökümet maksatnamasynda görkezilen möhletlere çenli ulanmaga rugsat berler. Mundan başga-da, täze düzgünlere laýyklykda taýýarlanan mekdep okuw kitaplaryny 2031-nji ýyla çenli çap edip tamamlamak meýilleşdirilýär.
Blitz