Oýun sanawy


«Ýaş tebigatçy» jemgyýetcilik guramasynyň wagyz-nesihat işleri boýunça hünärmeni Dünýä Sadykowa bilen söhbetdeşlik
03 Okt. 12:18— Siziň wezipäňiz we «Ýaş tebigatçy» üçin wagyz-nesihat işleriniň ähmiýeti barada aýdyp beräýiň!
— Men wagyz-nesihat ugrunda işleýärin — bu okuwçylara, talyplara hem-de giň jemgyýete niýetlenen terbiýeçilik we düşündiriş maksatnamalarydyr. Maksadymyz diňe ekologiýa baradaky bilimleri bermek däl, eýsem gündelik endikleri hem kemala getirmekdir: suwa tygşytly çemeleşmek, zyňyndylara dogry çemeleşmek, biologik dürlüligi goramak. Amaly sapaklar, ussatlyk sapaklary we döredijilik bäsleşikleri bilimleri şahsy tejribä öwürmäge mümkinçilik berýär.
— Wagyz-nesihat işlerinde haýsy görnüşlere has köp ýüzlenýärsiňiz?
— Biz dürli usullary ulanýarys: interaktiw sapaklar, zyňyndylary gaýtadan işlemek we «trash-art» boýunça ussatlyk sapaklary, ekologiýa lagerleri, bäsleşik taslamalary. Esasanam ýaşlar özleriniň gatnaşýan çäreleri netijeli bolýar — agaç oturdýarlar, maglumat stendlerini döredýärler ýa-da wideoşekiller düşürýärler. Şeýle tejribe olarda uzak wagtlap galýar.
— Soňky ýyllarda amala aşyrylan haýsy taslamalary möhüm hasaplaýarsyňyz?
— Esasan ýaşlar üçin halkara hyzmatdaşlar bilen bilelikde gurnalan ekolager aýratyn ähmiýetli boldy. Ol ýerde ýaş aktiwistler klimat we durnukly ösüş barada bilim aldylar. Şeýle hem ekologiýa temasyndaky döredijilik işleriniň we wideoşekilleriň bäsleşikleri geçirildi. Biz meýletinçiler ulgamyny döretmek barada-da maslahatlaşdyk we birnäçe ussatlyk sapaklaryny geçirdik.
— Şeýle maksatnamalaryň üstünlik derejesini nädip ölçärsiňiz?
— Biziň üçin gatnaşyjylaryň sany, geçirilen sapaklaryň we çäreleriň mukdary, gazanylan anyk netijeler möhüm — mysal üçin, oturdylan agaçlaryň sany ýa-da mekdep başlangyçlary. Ýene-de bir möhüm tarap — gatnaşyjylaryň gündelik durmuşynda ekologiýa endiklerini ulanmagy.
— Köplenç nähili kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarsyňyz?
— Esasy kynçylyk — diňleýjileri gyzyklandyrmak we ekologiýany gündelik durmuşyň bir bölegine öwürmek. Şeýle hem meýletinçileri we tälimçileri taýýarlamak möhüm, sebäbi bir taýýar lider onlarça okuwça bilim berip biler.
— Ekologiýa başlangyçlaryna goşulmak isleýän ýaşlara näme diýmekçi bolarsyňyz?
— Kiçiden başlaň: agaç oturdyň, mekdebiňizde ýa-da ýaşaýan ýerleriňizde arassalaýyş çärelerini geçiriň, söýgüli tebigy ýeriňiz barada gysga wideo düşüriň. Muny yzygiderli we topar bilen etmek möhümdir. Biz hemişe hyzmatdaşlyga açyk we täze gatnaşyjylara şatdyrys.
— öz gymmatly wagtyňyzy sarp edip, gürrüňdeşlik geçirendigiňiz we geljekki nesiller üçin alyp barýan möhüm wagyz-nesihat işleriňiz üçin ýürekden minnetdarlyk bildirýäris!
— Sagboluň!
Şeýle hem okanyň


Türkmenistanyň döwlet tebigy goraghanalary manul pişigini öwrenmek boýunça bilelikdäki gözleg işlerini geçirdiler
Bugün 07:05«Köpetdag», «Bathyz», «Köýtendag» we «Gaplaňgyr» döwlet tebigy goraghanalarynyň ylmy işgärleri Köpetdagyň beýik dag guşaklyklarynda täsin seýrek duş gelýän ýabany pişik bolan manuly gözlemek we gözegçilik etmek boýunça bilelikde giň göwrümli işleri geçirdiler. Bu barada «Türkmenistan» gazetinde habar berildi.
Manul 2024-nji ýylda çap edilen Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň 4-nji neşirinde «ýitip barýan görnüş», Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) Gyzyl sanawynda bolsa «ýitmek howpuna ýakyn görnüş» derejesi bilen kesgitlendi. XIX asyryň ahyrlarynda we XX asyryň ortalarynda ýurdumyzyň daglyk bölgelerinde köp gabat gelen hem bolsa, soňky ýyllarda bu haýwan hakynda takyk maglumatlar örän azdy.
Ylmy işgärleriň 2018-nji ýyldan bäri geçirýän gözegçilikleriniň netijesinde manul pişigi Duşakerek dagynda, «Köpetdag» goraghanasynyň çäginde, Mürze dagynda, Daştoý deresinde, Uly Balkanda, golaýda bolsa Balkan welaýatynyň Daşky gurşawy goramak müdirligi bilen bilelikde geçirilen barlaglarda Kiçi Balkan dagynda fototuzaklaryň üsti bilen hasaba aldy.
Manul — gür tüýli, gysga aýakly, ýüzünde özboluşly gara zolaklary bolan kiçi göwrümli ýabany pişikdir. Beýleki pişik gurluşly haýwanlar bilen deňeşdirilende tizliginiň haýallygy sebäpli, ol öz awuny gemrijileriň hinleriniň hem-de gaýa jaýryklarynyň agzynda bukulyp awlaýar. Gizlenmek häsiýetiniň ýokarylygy sebäpli manul tebigatda örän seýrek duş gelýän we az öwrenilen görnüşleriň biri bolmagynda galýar.
Şeýle hem okanyň