Oýun sanawy


8-nji fewraldan başlap, Türkmenistanda ahyrky garagyş döwri dowam edip, ol 22-nji fewrala çenli sürer. Bu döwürde ýurduň dürli künjeklerinde howanyň ýagdaýy örän durnuksyz bolýar: käwagt gyşyň soňky sowuk günleri ýaly gar ýagyp, sowuk güýçlenýär, käwagt bolsa Gün şöhlesi ýer ýüzüni gyzdyryp başlaýar. «Türkmenistan» gazetinde çap edilen maglumatlarda bu ýagdaýlaryň ahyrky garagyşa mahsusdygy bellenilýär.
Ahyrky garagyş Türkmenistanda zähmet çekýän daýhanlar we çarwalar üçin aýratyn jogapkärçiligi talap edýär. Daýhanlar ýazky ekiş möwsümine taýýarlanýar, maldarlar bolsa owlak-guzy möwsümine ýetýär. Ene mallary rahat şertlerde bakmak, olary gorkuzmazdan, iýmit-suw bilen doly üpjün etmek zerurdyr. Mallar örä çykarylanda az wagt otlap, tiz ýatmaga meýilli bolýarlar, şonuň üçin olary ýerinden turuzmakda seresap bolmak maslahat berilýär. Sebäbi gijeki sowukdan soňra Türkmenistanyň çägeleri günortana çenli doly gyzmaýar.
Togsana çenli ýer ýüzüne ýyly doly ornaşmaýar. Kiçi çille özüne mahsus sowugy we ýagşy bilen soňky gezek özüni bildirip, ahyrky garagyşa ýol berýär ýaly bolýar. Diňe on bäş gün dowam edýän bu döwür «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda asuda geçer diýlip çaklanylýar.
22-nji fewrala golaýlap, ahyrky garagyş gysga wagtlaýyn sowuk howa getirip biler, emma bu ýagdaý uzak dowam etmez. Ýaz ýelleriniň öwüsmäge başlamagy, açyk asman we Gün şöhlesi tebigatyň ýaz möwsümine ýüzlenendigini görkezýär. Muny garynjalaryň hereketi, gyş ukusyndan oýanýan beýleki jandarlar we guşlaryň ýagdaýy hem tassyklaýar.
Türkmenistanyň çöl ýerlerinde Gün düşýän meýdançalarda ilkinji gök öwüsip başlaýar. Çaly, çerkez ýaly ösümlikleriň pyntyk ýarmagy ýaz paslynyň uzakda däldigini görkezýär. Bu alamatlaryň hemmesi ahyrky garagyşyň Türkmenistanda maýyllyk bilen tamamlanjakdygyna şaýatlyk edýär.
Şeýle hem okanyň


Türkmenistanyň döwlet tebigy goraghanalary manul pişigini öwrenmek boýunça bilelikdäki gözleg işlerini geçirdiler
Bugün 07:05«Köpetdag», «Bathyz», «Köýtendag» we «Gaplaňgyr» döwlet tebigy goraghanalarynyň ylmy işgärleri Köpetdagyň beýik dag guşaklyklarynda täsin seýrek duş gelýän ýabany pişik bolan manuly gözlemek we gözegçilik etmek boýunça bilelikde giň göwrümli işleri geçirdiler. Bu barada «Türkmenistan» gazetinde habar berildi.
Manul 2024-nji ýylda çap edilen Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň 4-nji neşirinde «ýitip barýan görnüş», Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) Gyzyl sanawynda bolsa «ýitmek howpuna ýakyn görnüş» derejesi bilen kesgitlendi. XIX asyryň ahyrlarynda we XX asyryň ortalarynda ýurdumyzyň daglyk bölgelerinde köp gabat gelen hem bolsa, soňky ýyllarda bu haýwan hakynda takyk maglumatlar örän azdy.
Ylmy işgärleriň 2018-nji ýyldan bäri geçirýän gözegçilikleriniň netijesinde manul pişigi Duşakerek dagynda, «Köpetdag» goraghanasynyň çäginde, Mürze dagynda, Daştoý deresinde, Uly Balkanda, golaýda bolsa Balkan welaýatynyň Daşky gurşawy goramak müdirligi bilen bilelikde geçirilen barlaglarda Kiçi Balkan dagynda fototuzaklaryň üsti bilen hasaba aldy.
Manul — gür tüýli, gysga aýakly, ýüzünde özboluşly gara zolaklary bolan kiçi göwrümli ýabany pişikdir. Beýleki pişik gurluşly haýwanlar bilen deňeşdirilende tizliginiň haýallygy sebäpli, ol öz awuny gemrijileriň hinleriniň hem-de gaýa jaýryklarynyň agzynda bukulyp awlaýar. Gizlenmek häsiýetiniň ýokarylygy sebäpli manul tebigatda örän seýrek duş gelýän we az öwrenilen görnüşleriň biri bolmagynda galýar.
Şeýle hem okanyň