Oýun sanawy
NASA Aýyň tarapyna barýan asteroid üçin ýadro çärelerini göz öňünde tutýar
27 Sen. 07:22NASA-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara alymlar topary 2024 YR atly asteroid bilen bagly howpuň öňüni almak üçin ýadro serişdesini ulanmak mümkinçiligini ara alyp maslahatlaşýarlar. Bu barada arXiv ylmynyň saýtynda çap edilen ylmy işde habar berilýär.
60 metr töweregi ululykdaky asteroid 2032-nji ýylda Aý bilen çaknyşyp biler diýen 4% mümkinçilige eýe. Munuň netijesinde Aýyň ýüzünden göteriljek tozan we galyndy buludy, Ýeriň daşyndaky giňişlikde mikrometeoritleriň sanyny birnäçe esse ýokarlandyryp biler. Bu bolsa hem-orbitadaky emeli hemra enjamlaryna, halkara kosmos stansiýasyna we geljekki Aý missiýalaryna howp döredýär.
Kinetiki täsir bilen ugruny üýtgetmek — öň DART missiýasynda ulanylan usul — bu ýerde howpludyr. Sebäbi asteroidleriň massasynyň takyk bilinmezligi (51-den 711 million kilograma çenli çaklanylýar) netije bermän, onuň hatda Ýere tarap gönükdirilmegine sebäp bolup biler.
Şonuň üçin alymlar başgaça ýoly hödürleýärler: 1 megatonlyk ýadro ýaragyny alyp baryp biljek awtonom kosmos gämisini asteroide ibermek. Howpsuzlyk üçin ätiýaçlyk bombasyny hem ýerleşdirmek meýilleşdirilýär. 2028-nji ýylda asteroid Ýere ýakyn geçende, onuň aýratynlyklary has takyk kesgitlenip biler. Eger çynlakaý howp ýüze çyksa, degişli missiýanyň uçurylyş döwrüniň 2029-njy ýylyň ahyryndan 2031-nji ýylyň ahyryna çenli açylmagyna garaşylýar.
Şeýle hem okanyň
Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady
10 Sen. 16:31Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.
Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.
Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.
Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.
Şeýle hem okanyň
Blitz