Türkmenistanyň sanly we innowasion ösüşi boýunça geçirilen ýöriteleşdirilen sessiýa bilim, ylym hem-de ýaşlaryň döredijilik potensialynyň ýurdumyzyň geljegindäki orny baradaky täze garaýyşlary birleşdirdi. Maslahaty Wabrum.com-nyň ýolbaşçysy Azat Seýitmuhammedow alyp bardy. Oňa Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň, Merkezi Aziýa döwletleriniň IT-parklarynyň, Innopolis uniwersitetiniň (RF), hususy akseleratorlaryň hem-de Türkmenistanyň Ykdysatçylar birleşiginiň wekilleri gatnaşdy.

 

 

Bilime daýanýan ykdysadyýetiň ähmiýeti

 

 

Çykyşlaryň dowamynda bellenilişi ýaly, Türkmenistan 2022–2052-nji ýyllar üçin kabul eden milli ösüş ugrunyň merkezinde innowasiýa mümkinçiliklerine, ylma we sanly tehnologiýalara daýanýan täze ykdysady modeli goýýar. Şeýle dünýäde häzirki wagtda kompaniýalaryň gymmatynyň esasy bölegini maddy däl aktiwler, ýagny intellektual önüm, algoritmler, programmalar we brendler düzýär.

 

 

Ýaşlaryň täze mümkinçilikleri

 

 

Türkmenistanyň ýaş ilatly ýurtlaryň biri bolmagy ýurdumyzyň öňünde aýratyn mümkinçilik döredýär. Bilim alşyň gerimini giňeltmek we hünär taýýarlygyny döwrebaplandyrmak bilen ykdysady ösüşiň täze tapgyryna çykmak mümkin. Mundan ugur alyp, geljegimiziň hünärlerine taýýarlygy öňünden meýilleşdirmek möhüm mesele hökmünde görkezildi.

 

 

Geljek hünärleriniň täze Atlasy

 

 

Soňky ýyllarda ýurdumyzyň ýokary okuw jaýlarynda amala aşyrylan milli forsayt işleriniň netijesinde ilkinji gezek Türkmenistanyň Geljek hünärleriniň Atlasy taýýarlandy. Ol 11 ugur boýunça 158 täze hünäri öz içine alýar. Atlasyň esasy maksady — okuw maksatnamalarynyň täzelenmegine, ýaşlaryň ugruny dogry saýlamagyna we zähmet bazarynyň uzak möhletleýin planlaşdyrylmagyna ýardam bermek.

 

 

Uniwersitetler — täze innowasiýa merkezleri

 

 

Sessiyada uniwersitetleriň täze nesil innowasiýa ulgamyndaky roly giňişleýin ara alnyp maslahatlaşyldy. Dünýä tejribesi görkezýär: öňdebaryjy akademiki merkezler diňe bilim bermek bilen çäklenmän, eýsem öz daşyndan täze startaplary döredýän we ykdysady ösüşe täsir edýän tehnologik ekosistemalary hem emele getirýär.

 

Bu ekosistema:

 

• ylmy taslamalaryň başlangyjyny,
• inkubasiýalarda başlangyç synaglary,
• tehnoparklarda prototip taýýarlamagy,
• maýa goýumlaryny çekmegi,
• tehnologiýalaryň bazara çykarylmagyny öz içine alýar.

 

 

 

Sebitleýin hyzmatdaşlygyň tejribesi

 

 

Özbegistandan, Gyrgyzystandan, Russiýadan we Estoniýadan gelen hünärmenler IT-parklar, STEM bilimi, sanly döwlet hyzmatlary hem-de ýaş startapçylyk taslamalary boýunça üstünlikli tejribelerini paýlaşdylar.

 

 

Kadalaşdyryş ulgamy we täze baha beriş mehanizmleri

 

 

Türkmenistanda ýokary okuw jaýlarynyň täze reýting ulgamy girizildi. Ol patentler, ylmy işler, halkara hyzmatdaşlyk, innowasion taslamalar ýaly birnäçe görkezijini öz içine alýar. Bu ulgam uniwersitetleriň innowasiýa işjeňligini artdyrýar.

 

 

Emeli aň döwründäki üýtgeşmeler

 

 

Emeli aň tehnologiýalarynyň çalt ösmegi bilen köp sanly adaty hünärleriň mazmuny üýtgäp, döredijilik, tankydy pikirlenme, aragatnaşyk ukyplary ýaly başarnyklara bolan isleg ýokarlanýar.

 

 

Netije

 

 

Sessýanyň ilkinji netijeleri şeýle boldy:

 

• innowasiýa esasly ykdysadyýete geçmek — Türkmenistanyň ösüş ýolunda möhüm şertdir;
• ýaşlaryň mümkinçilikleri milli ykdysadyýetiň güýçli çeşmesi bolup durýar;
• uniwersitetler diňe bilim berýän merkezler däl, eýsem startaplary ösdürýän möhüm platformalar bolmalydyr;
• tehnoparklary ösdürmek üçin hukuk taýdan goldaw we hususy pudagyň işjeňligi zerurdyr;
• halkara hyzmatdaşlygy güýçlendirmek ýurdumyzyň sanly ösüş depginini çaltlaşdyrýar.

 

 

Ýapylyş dabarasynda Türkmenistanyň aragatnaşyk ministri Hajymyrat Hudaýgulyýew çykyş edip, milli Liderimiziň we hormatly Prezidentimiziň innowasiýa başlangyçlaryna berýän ünsüniň täze ösüşleriň esasyny döredýändigini belledi.