Türkmen senenamasyna görä, 8-nji dekabrdan 17-nji ýanwara çenli dowam edýän uly çille — gyşyň iň şindem sowuk döwrüdyr. «Türkmenistan» gazedinde bellenilişi ýaly, halk: «Gyşyň kyrk hili bar, hiç biri ýeňil däl» diýipdir. Şonuň üçin hem uly çille döwründe ata-babalarymyz ünsli hem-de seresap bolmagy maslahat beripdirler, sebäbi kyrk günlük ýiti sowuk çopanlary mallaryndan, daýhanlary ekinlerinden mahrum edip bilýär.

Aýazly gijelerde howa –10…–15 °C çenli peselende, tejribeli çopanlar mallary 25–30 santimetr galyňlykda taýýarlanan mal dersiniň üstünde ýatyrýarlar. Ertir irden guradylan otlardan iýmit berip, Gün dogup meýdan doňy çözülenden soň mallary örä goýberýärler.

Uly çille döwründe garyň ýagmagy ata-babalarymyzyň pikirine görä ýagşy alamat hasaplanypdyr. Olar: «Çille gary — ýeriň gany» diýip, garyň hem-de ýagyşly günleriň toprak üçin juda peýdalydygyny nygtapdyrlar. Eger bu döwür garly we ýagynly geçse, täze möwsümde bereketli hasyla garaşylýar.

Gyş paslynda Ýer Güne takmynan 5 million kilometr golaýlasa-da, Gün şöhlesiniň gytak taýdan düşmegi we gyş günleriniň gysga bolmagy sebäpli ýer ýeterlik derejede gyzyp ýetişmeýär.

Uly çille käwagt ýumşak hem-de ýagynsyz hem gelip bilýär. Şeýle yzygiderli ýyly gyşlarda türkmenler: «Gyş soňuna syrykdy» diýip aýdypdyrlar.