Oýun sanawy

500 ýyl soň Leonardo da Winçä degişli DNK nusgasy tapyldy: ylmy açyş dünýäde uly seslenme döretdi

12 Ýan. 13:23

Çeşme

Halkara ylmy toparyň geçiren täze barlagy sungat we genetika taryhynda özboluşly waka hökmünde baha berilýär. ABŞ, Awstriýa, Italiýa we Ispaniýa ýurtlaryndan alymlar Leonardo da Winçiniň kagyz ýüzünde ýerine ýetiren eskizleriniň birinden biologik DNK yzlaryny ýüze çykardylar. Bu barada halkara metbugatda, şol sanda Daily Mail neşirinde habar berilýär. Barlagyň netijeleri bioRxiv platformasynda çap edildi.

DNK nusgasy gyzyl hek bilen ýerine ýetirilen we «Keramatly çaga» atly çyzgydan alyndy. Bu barlag Leonardo da Winçi bilen baglanyşykly biologik maglumatlary anyklamak maksady bilen alnyp barylýan giň gerimli taslamanyň bir bölegi bolup durýar. Makalanyň awtorlarynyň arasynda Merilend uniwersitetiniň biology Norberto Gonsales-Huarbe hem bar.

Alymlar esasan erkek nesli arkaly geçýän Y-hromosomasynyň gurluşyny seljermäge üns berdiler. Alnan genetiki maglumatlar öň Leonardo da Winçiniň dogany tarapyndan ýazylan taryhy hatdan alnan DNK nusgasy bilen deňeşdirildi. Netijede, tapylan DNK-nyň şol bir genetiki toparyň wekiline degişlidigi we olaryň Italiýanyň Toskan sebitinde umumy ata-babalarynyň bolandygy anyklandy.

Ylmy makalada meşhur polotnolaryň, şol sanda köp gezek restawrasiýa edilen eserleriň, şeýle barlaglar üçin o diýen amatly däldigi bellenilýär. Şonuň üçin kagyz ýüzünde ýerine ýetirilen çyzgylar we eskizler DNK-nyň saklanyp galmagy taýdan has ygtybarly hasaplanýar. Alymlaryň bellemegine görä, kagyzyň öýjükli gurluşy deri bölejiklerini, mikroorganizmleri we genetiki maglumatlary uzak wagtlap özünde saklap bilýär.

Barlagyň häzirki tapgyrynda alymlar tapylan DNK-nyň hakykatdan-da Leonardo da Winçä degişlidigini doly subut etmegiň zerurdygyny nygtaýarlar. Eger bu tassyklansa, onuň dünýäni kabul ediş aýratynlyklary barada täze ylmy maglumatlar alynar. Belläp geçsek, Leonardo da Winçi adaty adam gözi bilen saýgaryp bolmaýan hereketleri hem anyk synlap, suratlandyryp bilendigi bilen tanalýar.

Bu açyş halkara ylmy jemgyýetçiliginde uly gyzyklanma döretdi we şeýle barlaglaryň geljekde diňe Ýewropada däl, eýsem Türkmenistanda hem sungat we ylym babatda täze ugurlaryň açylmagyna itergi berip biljekdigi nygtalýar. Türkmenistan üçin hem ylmy mirasy öwrenmekde şeýle innowasion çemeleşmeler geljekde möhüm ähmiýete eýe bolup biler.

















Aýlag ýurtlarynyň alty çäginde ýeke-täk syýahatçylyk wizasy girizilýär

09 Sen. 08:44

Çeşme

Aýlagdaky arap döwletleriniň hyzmatdaşlyk geňeşine (GCC) girýän alty ýurt — Bahreýn, Kuweýt, Oman, Saud Arabystany, BAE we Katar daşary ýurtly syýahatçylar üçin birmeňzeş «GCC Grand Tourist Visa» ulgamyny çykarmaga taýýarlanýarlar. «Khaleej Times» neşiriniň habar berşi ýaly, täze wiza resminamasy syýahatçylara sebitiň ähli döwletlerine aýratyn wiza almazdan päsgelsiz girmäge mümkinçilik döreder.

Synag tapgyrynyň 2026-njy ýylyň soňky çärýeginde başlamagyna garaşylýan bu elektron wizanyň möhleti 30 günden 90 güne çenli bolup, bahasynyň 100–150 dollar aralygynda boljakdygy bellenilýär. Köpçülikleýin habar serişdelerinde «Arap Şengeni» diýlip hem atlandyrylýan bu taslama Aýlag sebitinde syýahatçylygy ösdürmekde hem-de döwletara hyzmatdaşlygy berkitmekde uly ädim bolar.