Oýun sanawy


Zawodowski adasyndaky dünýäniň iň uly antarktika pingwin koloniýasy 63 göterim azaldy
15 Okt. 11:31Günorta Atlantik ummanynda ýerleşýän Zawodowski adasynda ýaşaýan antarktika pingwinleriniň baş sany soňky ýyllarda kesgitli derejede kemeldi. Britan Antarktika gullugynyň hünärmeni Norman Ratkliffiň ýolbaşçylygynda geçirilen barlaglara görä, 2011–2025-nji ýyllar aralygynda adada höwürtgeleýän jübütleriň sany 63 göterim azalyp, 542 müňden 201 müňe düşdi. Ylmy barlaglaryň netijeleri abraýly «Current Biology» žurnalynda çap edildi we alymlar muňa iklim özgerşikleri netijesinde umman suwlarynyň gyzmagyny hem-de pingwinlerin esasy iýmiti bolan krilleriň azalmagyny sebäp hökmünde görkezýärler.
Aňladylýan maglumatlara görä, adadaky antarktika pingwinleriniň sany her ýyl ortaça 7 göterim azalyp, bu ugurda iň ýokary depginli peseliş hökmünde katda alyndy. Şol bir wagtyň özünde, ýyly suwlara gowy uýgunlaşan hem-de köp taraply iýmitlenip bilýän altynsaç pingwinleriň sany 2011–2016-njy ýyllarda 28 göterim köpelip, häzirki wagtda adada basymlyk teşkil edýär. Barlagçylar gämisiz hem-de uçarmansyz uçarlaryň, emeli hemra suratlarynyň we sanly algoritmleriň kömegi bilen alnan maglumatlara esaslanyp, 2016-njy ýyldaky wulkan atylmasynyň koloniýanyň azalmagyna göni täsir etmändigini tassykladylar.
Häzirki wagtda Tebigaty goramagyň halkara birleşiginiň (IUCN) sanawynda antarktika pingwinleri ýok bolup gitmek howpy pes bolan görnüşlere degişli edilýär. Emma Zawodowski adasyndaky hem-de Antarktidanyň beýleki sebitlerindäki weziýet göz öňünde tutulyp, alymlar bu görnüşiň geljekde ýok bolmak howpy abanýan haýwanlaryň halkara sanawyna girizilip biljekdigini çaklaýarlar. Häzirki wagtda dünýä boýunça iň uly pingwin koloniýasy Ross deňziniň Adair burnuna geçirildi.
Şeýle hem okanyň


Finlýandiýada «Google» kompaniýasynyň maglumat merkezini gurmak üçin tokaýyň çapylmagy eko-şertleri bozup, möjekleriň ilatly ýerlere gelmegine sebäp boldy
Bugün 06:16Finlýandiýanyň Otanmýaki obasynda we Muhoz şäheriniň golaýynda «Google» kompaniýasynyň täze maglumat merkezlerini gurmak maksady bilen tokaý meýdanlarynyň köp möçberde arassalanmagy ýabany haýwanlaryň tebigy ýaşaýyş gurşawyny bozdy. Finlýandiýanyň Tebigaty goramak birleşiginiň ekologiýa hünärmenleriniň maglumatlaryna görä, Otanmýakide 150 müňe golaý, Muhozda bolsa 250 müň töweregi agaç çapyl typ, 330 gektar tokaý meýdany düýpli arassalandy. Tebigy mekanyndan mahrum bolan möjekleriň ilatly ýerlere çozmagy we gurluşyk meýdançalaryndan akýan hapa suwlaryň local derýalara guýmalaşmagy ýerli ýaşaýjylaryň arasynda uly alada döretdi.
Bu giň göwrümli tokaý arassalamak işleri taslamanyň daşky gurşawa ýetirjek täsirine hökmany baha bermek işleri doly tamamlanmazdan öň bikanun amala aşyryldy. Ýurduň gözegçilik edarasynyň duýduryşyndan soň gurluşyk işleri wagtlaýyn togtadyldy, «Google-yň» Finlýandiýadaky ýolbaşçysy Antti Ýarwinen bolsa bolup geçen ýagdaý üçin resmi taýdan ötünç sorap, kanunçylyk talaplaryny berjaý etmäge taýýardyklaryny bildirdi. Kompaniýa ýetirilen zyýanyň öwezini dolmak üçin 130 gektar meýdana täze agaç nahallaryny oturtmagy wada beren hem bolsa, ekologlar we 93 müňden gowrak gol çeken ýerli ýaşaýjylar muny ýeterlik däl diýip hasaplaýarlar.
Bellenilmeli z zat, bu iki gurluşyk meýdançasy «Google» kompaniýasynyň emeli aň infrastrukturasyny ösdürmäge gönükdirilen, umumy bahasy 13 milliard ýewro deň bolan mega-taslamasynyň bir bölegidir. Finlýandiýanyň hökümeti we Premýer-ministr Petteri Orpo bu iri maýa goýumlary goldan hem bolsalar, tokaýlaryň bikanun çapylmagyny berk condemned etdiler. Häzirki wagtda arzan energiýa we salkyn howa şertleri sebäpli Finlýandiýada maglumat merkezlerini gurmak boýunça 145 sany täze taslama seredilýär, emma bu waka tehnologiýa ägirtleriniň daşky gurşawa ýetirýän täsirine gözegçiligi güýçlendirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek subut etdi.