Oýun sanawy

Ewerest dagyna çykýan alpinistler ýanlary bilen 2 kilogram zibil getirmäge borçly edildi

19 Mart. 15:56

Çeşme

Nepalyň hökümeti dünýäniň iň belent nokady bolan Ewerest dagynyň ekologiýasyny goramak maksady bilen täze we berk talaby girizdi. Indi bu dagyň belentliklerine çykýan alpinistler yzyna gaýdanlarynda, esasy II düşelgeden (6400–6750 metr belentlik) aşak düşenlerinde ýanlary bilen 2 kilogramdan az bolmadyk zibil getirmäge borçly edildiler. «The Himalayan Times» neşiriniň habar bermegine görä, bu täze düzgünler Daşky gurşawyň hapalanmagyna gözegçilik boýunça geňeş (SPCC) tarapyndan işlenip düzüldi.

Daga münüjiler üçin öňden bäri bar bolan düzgünlere görä, olar öz syýahatlaryny tamamlanlaryndan soňra dagyň esasy düşelgesine 8 kilogram zibil tabşyrmalydylar. Emma täze düzgünler bu talaby has-da giňeldýär we anyklaşdyrýar. SPCC-niň baş direktory Shering Şerpa täze talaplara görä, goşmaça 2 kilogram zibiliň hökman III we IV düşelgeler ýaly has belent nokatlarda ýygnalmalydygyny mälim etdi.

Täze düzgünleriň berjaý edilişine gözegçilik etmek üçin II düşelgede ýörite hünärmenler topary dörediler. Olar daga çykylýan işjeň möwsümde her bir alpinistiň getiren zibiliniň agramyny bararlar we bellenen kadalaryň doly ýerine ýetirilişine gözegçilik ederler. Bu çäre dagyň has ýokary we elýetmez künjekleriniň hem hapalanmagynyň öňüni almaga gönükdirilendir.

Ýerli häkimiýetler Ewerest sebitinde syýahatçylaryň we alpinistleriň sanynyň ýylsaýyn artmagynyň çynlakaý ekologik krizise sebäp bolýandygyny belleýärler. Dagyň belentliklerinde galdyrylýan galyndylar diňe bir tebigatyň gözelligine zeper ýetirmän, eýsem sebitiň suw çeşmeleriniň hem hapalanmagyna getirýär. Şonuň üçin hem, täze ekologik talaplar "dünýäniň çatrygy" hasaplanýan bu mukaddes dagy geljekki nesiller üçin arassa saklamagyň möhüm ädimi bolar.

















Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady

10 Sen. 16:31

Çeşme

Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.

Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.

Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.

Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.