Oýun sanawy

Hytaýyň şäherlerini janly ösümlikler yşyklandyrar: biotehnologiýanyň täze döwri

08 Aprel. 12:35

Çeşme

Hytaýly alymlar şäher yşyklandyryş ulgamynda düýpli öwrülişik etjek täsin oýlap tapyşy — garaňkyda öz-özünden ýagtylyk saçýan genetiki taýdan üýtgedilen ösümlikleri tanyşdyrdylar. Futurism neşiriniň maglumatyna görä, bu innowasiýa elektrik energiýasyny sarp etmezden seýilgähleri we dynç alyş zolaklaryny yşyklandyrmaga mümkinçilik berer. Täze taslama ekologiýa taýdan arassa şäher gurşawyny kemala getirmäge we tebigaty döwrebap tehnologiýalar bilen utgaşdyrmaga gönükdirilendir.

Tehnologiýanyň özeni ýaldyrawuk tomzaklaryň we käbir kömelekleriň şöhle saçyjy genlerini ösümlikleriň öýjüklerine ýerleşdirmekden ybaratdyr. Häzirki wagta çenli günbakar, orhideýa we hrizantema ýaly ösümlikleriň 20-den gowrak görnüşinde synaglar şowly geçirilipdir. Taslamany esaslandyryjy Li Ženhan bu ösümliklerden emele geljek ýagty jülgeleriň meşhur «Awatar» kinosyndaky täsin dünýäni ýatlatjakdygyny belleýär.

Alymlar ýagtylyk öndürmegiň iki sany esasy usulyny öňe sürýärler. Birinji usulda ösümlik doly özbaşdak ýagtylyk saçýar, munuň üçin oňa diňe adaty ideg (suw we dökün) gerek bolýar. Ikinji usulda bolsa, ösümlikleriň ýapraklaryna gün energiýasyny toplaýjy ýörite metal bölejikleri ornaşdyrylýar. Bu bölejikler gündizine toplan energiýasyny gijesine yşyk görnüşinde yzyna goýberýärler, şunlukda ýagtylygyň reňkini hem islege görä üýtgedip bolýar.

Bu innowasion başlangyç elektrik energiýasyny tygşytlamaga we şäherleriň ekologiýasyny gowulandyrmaga ýardam eder. Janly «çyralar» diňe bir yşyklandyryş hyzmatyny ýerine ýetirmen, eýsem howany arassalamaga we şäher bezegine täzeçe öwüşgin bermäge mümkinçilik döreder. Tiz wagtdan Hytaýyň uly şäherlerinde peýda boljak bu tebigy yşyklandyryş usuly bütin dünýäniň biotehnologiýa ulgamyndaky nusgalyk tejribesine öwrüler.

‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌

Finlýandiýada «Google» kompaniýasynyň maglumat merkezini gurmak üçin tokaýyň çapylmagy eko-şertleri bozup, möjekleriň ilatly ýerlere gelmegine sebäp boldy

Bugün 06:16

Çeşme

Finlýandiýanyň Otanmýaki obasynda we Muhoz şäheriniň golaýynda «Google» kompaniýasynyň täze maglumat merkezlerini gurmak maksady bilen tokaý meýdanlarynyň köp möçberde arassalanmagy ýabany haýwanlaryň tebigy ýaşaýyş gurşawyny bozdy. Finlýandiýanyň Tebigaty goramak birleşiginiň ekologiýa hünärmenleriniň maglumatlaryna görä, Otanmýakide 150 müňe golaý, Muhozda bolsa 250 müň töweregi agaç çapyl typ, 330 gektar tokaý meýdany düýpli arassalandy. Tebigy mekanyndan mahrum bolan möjekleriň ilatly ýerlere çozmagy we gurluşyk meýdançalaryndan akýan hapa suwlaryň local derýalara guýmalaşmagy ýerli ýaşaýjylaryň arasynda uly alada döretdi.

Bu giň göwrümli tokaý arassalamak işleri taslamanyň daşky gurşawa ýetirjek täsirine hökmany baha bermek işleri doly tamamlanmazdan öň bikanun amala aşyryldy. Ýurduň gözegçilik edarasynyň duýduryşyndan soň gurluşyk işleri wagtlaýyn togtadyldy, «Google-yň» Finlýandiýadaky ýolbaşçysy Antti Ýarwinen bolsa bolup geçen ýagdaý üçin resmi taýdan ötünç sorap, kanunçylyk talaplaryny berjaý etmäge taýýardyklaryny bildirdi. Kompaniýa ýetirilen zyýanyň öwezini dolmak üçin 130 gektar meýdana täze agaç nahallaryny oturtmagy wada beren hem bolsa, ekologlar we 93 müňden gowrak gol çeken ýerli ýaşaýjylar muny ýeterlik däl diýip hasaplaýarlar.

Bellenilmeli z zat, bu iki gurluşyk meýdançasy «Google» kompaniýasynyň emeli aň infrastrukturasyny ösdürmäge gönükdirilen, umumy bahasy 13 milliard ýewro deň bolan mega-taslamasynyň bir bölegidir. Finlýandiýanyň hökümeti we Premýer-ministr Petteri Orpo bu iri maýa goýumlary goldan hem bolsalar, tokaýlaryň bikanun çapylmagyny berk condemned etdiler. Häzirki wagtda arzan energiýa we salkyn howa şertleri sebäpli Finlýandiýada maglumat merkezlerini gurmak boýunça 145 sany täze taslama seredilýär, emma bu waka tehnologiýa ägirtleriniň daşky gurşawa ýetirýän täsirine gözegçiligi güýçlendirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek subut etdi.

‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌