Oýun sanawy

Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler

22 Mart. 10:44

Çeşme

Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň we nakgaşlarynyň mundan 3300 ýyl ozal papiruslardaky ýalňyşlary düzetmek üçin häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş ýörite madda ulanandyklary alymlar tarapyndan subut edildi. Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri bu täsin aýratynlygy «Gadymy Müsürde ýasaldy» atly sergä taýýarlyk görülýän pursatlarynda ýüze çykardylar. Bu açyş gadymy siwilizasiýanyň diňe bir sungatda däl, eýsem tehniki usullarda hem nähili ösendigini görkezýär.

Serginiň guramaçysy Helen Stradwik «Merhumlar kitabynyň» 3300 ýyllyk nusgasyny öwrenýän wagtynda, b.e. öňki XIII asyrda ýaşan Ramos atly hatdatyň we Upuaut hudaýynyň şekillendirilen sahypasynda adaty bolmadyk reňk gatlagyna üns berdi. Jikme-jik barlaglar şagalyň şekiliniň gyralarynda kalsit we hantitden ybarat bolan galyň ak maddanyň bardygyny ýüze çykardy. Bu madda häzirki wagtda ulanýan "korrektor" serişdelerimiziň gadymy nusgasy hökmünde hyzmat edipdir.

Stradwigiň düşündirişine görä, gadymy nakgaş bu ak maddany şekiliň gyralaryny üýtgetmek we ony has inçeltmek üçin ulanypdyr. Mikroskop arkaly geçirilen barlaglar ak tegmiliň papirusyň tebigy reňkine sazlanmagy üçin sary reňk bilen garylandygyny hem tassyklady. Bu bolsa gadymy ussatlaryň diňe bir ýalňyşy düzetmek bilen çäklenmän, eýsem düzetmäniň yzyny gizlemek üçin estetiki tärlere hem ýüz tutandyklaryny subut edýär.

«Merhumlar kitaby» ýazylan bu gymmatly papirus 1922-nji ýylda Sedmentdäki guburlaryň birinden tapylypdy. Ol biziň döwrümize çenli iň gowy saklanyp galan taryhy ýazgylaryň biri hasaplanýar we gadymy dünýäniň hatdatlyk senedi barada gymmatly maglumatlary berýär. Bu açyş häzirki zaman kanselýariýa gurallarynyň köpüsiniň aslynda müňlerçe ýyllyk taryhy tejribelere daýanýandygyny ýene bir gezek subut etdi.

‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌

Günorta afrikaly ýazyjy emeli aňyň kömegi bilen 370-den gowrak kitap neşir edip, 1 million dollar gazandy

24 Okt. 13:11

Çeşme

Koral Hart lakamy bilen tanalýan günorta afrikaly ýazyjy soňky 20 aýyň dowamynda emeli aň ulgamlarynyň kömegi bilen 371 sany kitaby ýazyp, neşir etmegi başardy. Yerli «EWN» radiosynyň habar bermegine görä, öň 14 ýyllap neşirýat ulgamynda zähmet çeken awtor 2025-nji ýylyň fewralynda emeli aň teknolojialaryny özleşdirip, gysga wagtyň içinde doly derejeli romanlary döretmäge mümkinçilik berýän hususy ulgamyny işläp düzdi. Ýazyjy her bir eseriň sýužetini, stiline hem-da каarakterlerini özi kesgitläp, emeli aňa meýilnama berýär, alnan garalama bolsa jemleýji tapgyrda awtor tarapyndan redaktirlenýär.

Täze romany döretmek üçin emeli aňa bary-ýogy 45 minut töweregi wagt gerek bolup, taýýar tekst iki gezek neýroulgamdan geçirildikden soň adam tarapyndan okalyp, neşire taýýarlanýar. Awtor öz kitaplarynyň 1 milliondan gowrak nusgasyny satmagy başardy we 2026-njy ýylda 1 million dollardan gowrak peýda gazandy. Ýazyjynyň emeli aň bilen bilelikde döreden söýgi romanlarynyň biri hatda «Amazon» platformasynyň iň geçginli 100 bestselleriniň hataryna girmegi başardy.

Häzirki wagtda Koral Hart öz eserlerini sanly, çap edilen we audio formatlarda okyjylara hödürleýär hem-da özüni täjirçilik edebiýatynda täze eýýamyň düýbüni tutujy hökmünde görkezýär. Şeýle hem ol emeli aňdan peýdalanmak ýoly bilen kitap ýazmak dyesinde beýleki awtorlar üçin «Authorythm» diýlip atlandyrylýan ýörite programma üpjünçiligini taýýarlaýar. Bu täsin tejribe edebiýat äleminde emeli aňyň amaly mümkinçilikleriniň täze sahypasyny açdy.

‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌