Oýun sanawy
Braziliýada ýeriň astynda ýaşan 80 million ýyllyk gadymy ýylanyň skeleti tapyldy
11 Awgust. 13:39Alymlar Braziliýanyň çäginde giçki hek döwründe, ýagny takmynan 80 million ýyl mundan öň ýaşan gadymy ýylanyň seýrek duş gelýän galyndylaryny ýüze çykardylar. Tametara mirim diýlip at berlen bu täze görnüşiň ýerasty durmuş ýörelgesine uýgunlaşandygy anyklandy.
Tapylyş irki ýylanlaryň günümize çenli iň gowy saklanan skeletleriniň biri bolup, ol kelleçanagyň arka bölegini, aşaky äňi we ilkinji 103 oňurgany öz içine alýar. Zamandasyz kompýuter tomografiýasy arkaly alymlar bu süýrenijiniň beýnisiniň görnüşini, içki gulagyny hem-de nerw kanallarynyň gurluşyny dikeltmegi başardylar.
Tupi-guarani dilinden terjime edilende «Tametara» ady kelleçanaktaky öne çykýan depe gerşi sebäpli «bezemen» (terazi), «mirim» sözi bolsa «kiçijik» diýmegi aňladýar. Ýylanyň umumy uzynlygy bary-ýogy 40 santimetre golaý bolupdyr.
Süňk gurluşynyň barlaglary Tametara mirim görnüşiniň topragy gazmaga kämil uýgunlaşandygyny we kelle bilen toprakda hereket edende düşýän agramlara döz gelýän ýognadylan kelleçanak süňklerine eýedigini görkezdi. Bu möhüm ylmy tapyndy ýylanlaryň aýaklaryny diňe bir bellenen gurşawa (diňe suwasty ýa-da diňe ýerasty) geçendikleri sebäpli ýitirendigi baradaky öňki teoriýany aradan aýyrýar ham-da aýaksyz uzyn beden gurluşynyň olara dürli ekologik gurşawlary eýelemek üçin uniwersal mümkinçilik berendigini subut edýär.
Şeýle hem okanyň
Özbegistanda latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň täzelenen we kämilleşdirilen görnüşi tassyklanyldy
Bugün 10:24Özbegistanyň Prezidenti latyn elipbiýine esaslanýan özbek ýazuwynyň täzelenen görnüşini tassyklamak hakyndaky möhüm kanuna gol çekdi. Resmi resminama 2027-nji ýylyň 22-nji aprelinde doly güýje girer. Elipbiýniň täze nusgasy 28 sany harpdan we apostrof belgiden ybarat bolup, ozalky ýazuwda giňden ulanylan käbir harp birleşmelerini aýratyn harplar bilen çalşyrmagy göz öňünde tutýar. Netijede, häzirki wagtda ulanylýan «Sh» harp birleşmesi «Ş», «Ch» — «Ç», «Oʻ» — «Ö», al «Gʻ» bolsa «Ğ» görnüşinde ýazylar, şeýle hem «Ng» birleşmesi elipbiýiň aýratyn birligi hökmünde aýrylar.
Täze kanunyň kabul edilmegi bilen baglylykda, Özbegistanyň Ministrler Kabineti ýakynda täzelenen latyn elipbiýine geçmek boýunça ýörite döwlet maksatnamasyny tassyklamalydyr. Bu maksatnama täze ýazuw düzgünleriniň ýurduň dürli pudaklarnda, şol sanda neşirýatda, maglumat ulgamlarynda we dolandyryş edaralarynda haýsy möhletlerde ornaşdyryljagyny anyk kesgitlər. Kanun güýje giren gününden başlap, ähli köpçülikleýin habar beriş serişdeleri, döwlet edaralary we resmi edaralar resminamalary täze bitewi düzgünler esasynda ýöretmäge borçly bolarlar.
Şeýle hem täze elipbiýe geçiş döwründe ýüze çykyp biljek kynçylyklaryň öňüni almak üçin ýeňillikler göz öňünde tutuldy: 2027-nji ýylyň 22-nji apreline çenli öňki elipbiýde çap edilen resminamalar, pul birlikleri we gymmatly kagyzlar öz güýjüni doly saklar. Döwlet edaralarynyň öňki nyşanlaryny, binalardaky ýazgylary we ýol görkezijilerini bolsa olar fiziki taýdan könelýänçä ýa-da hökümet maksatnamasynda görkezilen möhletlere çenli ulanmaga rugsat berler. Mundan başga-da, täze düzgünlere laýyklykda taýýarlanan mekdep okuw kitaplaryny 2031-nji ýyla çenli çap edip tamamlamak meýilleşdirilýär.
Blitz