Sahara çölüniň jümmüşinde adamzat taryhyndaky iň ägirt uly inženerçilik taslamalarynyň biri bolan emeli derýa ulgamynyň gurluşygy tamamlandy. Umumy uzynlygy 4000 kilometrden geçýän bu suw geçiriji ulgam, dünýäniň iň gurak sebitleriniň birinde suw üpjünçiligini düýpli özgertmäge gönükdirilendir. Taslamanyň esasy maksady çölüň aşagyndaky ätiýaçlyklary tygşytly ulanmak arkaly kenarýaka sebitleri we oba hojalyk ýerlerini janlandyrmakdan ybaratdyr.

Bu täsin ulgam Liwiýanyň demirgazyk bölegini durnukly suw serişdeleri bilen üpjün etmek üçin çölüň çuňlugyndaky ýerasty gatlaklardan peýdalanýar. 1980-nji ýyllarda düýbi tutulan bu taslamany amala aşyrmak üçin ýigrimi ýyldan gowrak wagt we 25 milliard dollardan gowrak serişde sarp edildi. Desganyň gurluşygynda grawitasiýa ýörelgeleriniň ulanylmagy, suwuň uly böleginiň goşmaça energiýa sarp edilmezden akmagyna mümkinçilik berýär, bu bolsa ony ykdysady taýdan amatly edýär.

Hünärmenleriň bellemegine görä, bu emeli derýanyň gözbaşynda takmynan 40 müň ýyl mundan ozal emele gelen ýerasty suw howdanlary durýar. Häzirki wagtda oturdylan kuwwatly turba geçirijiler arkaly günde 6,5 million kub metre çenli suwy ýer ýüzüne çykarmak mümkinçiligi döredildi. Bu ägirt uly suw akymy sebitde azyk howpsuzlygyny üpjün etmekde we täze ekin meýdanlaryny döretmekde möhüm rol oýnaýar.

Emma bu taslama ekologik taýdan käbir soraglary hem orta atýar, sebäbi ulanylýan ýerasty suwlar gaýtadan dikeldilmeýän tebigy serişde hasaplanýar. Bilermenleriň hasaplamalaryna görä, bar bolan ätiýaçlyklar häzirki sarp ediliş depgininde 60 ýyldan 100 ýyla çenli möhlete ýetip biler. Şol sebäpli hem bu gymmatly serişdäni rejeli ulanmak we geljek nesiller üçin tygşytlamak meseleleri häzirki wagtda alymlaryň dykgat merkezinde durýar.