Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Ýokary kazyýeti Prezident Donald Trampyň ýurduň çäginde dogulmak şerti (jus soli) esasynda amerikan raýatlygynyň awtomatiki usulda berilmegini gadagan edýän ýerine ýetiriji permanyny resmi taýdan güýçden gaçyrdy. Döwlet hukuk ulgamy üçin uly ähmiýeti bolan bu taryhy karar kazyýet agzalarynyň alty sany razy we üç sany garşy ses beren köplügi bilen kabul edildi. Bu barada amerikan neşirleri bolan CNN we ABC teleradiokanallary habar berdi.

Ýokary kazyýetiň başlygy Jon Roberts resmi çözgüdi düşündirip, ABŞ-nyň Konstitusiýasynyň 14-nji düzedişiniň ýurduň çäginde erkin dünýä inen her bir ynsana amerikan raýatlygy hukugyny doly we gutarnykly kepillendirýändigini mälim etdi. Baş kazy özüniň ýörite düşündirişli beýanatynda bellenilen düzedişi düzen taryhy şahsyýetleriň bu kanuny ýurtda doglan her bir adama degişli diýip hasaplandyklaryny we kazyýetiň hem şol wada wepaly galýandygyny aýratyn nygtady.

Kazyýet agzalarynyň arasyndan diňe üç kazy — Klarens Tomas, Nil Gorsaç we Semuel Alito bu kararyň kabul edilmegine düýpli garşy çykdylar. Kazylar Tomas we Gorsaç özleriniň aýratyn hukuk garaýyşlarynda ýurduň esasy kanunynyň hem-de federal kanunçylyk namalarynyň ABŞ-da hemişelik ýaşaýyş jaýy we statusy bolmadyk daşary ýurtly şahslaryň çagalaryna raýatlyk kepilligini bermeýändigini öňe sürdüler.

Ýokary kazyýetiň çykaran gutarnykly çözgüdinden soň, Prezident Donald Tramp Truth Social sosial ulgamyndaky resmi sahypasynda beýanat ýayratdy. Döwlet Baştutany öz düşündirişinde dogluş boýunça raýatlyk almak ugrundaky bu gezekki kazyýet işinde utulandyklaryny resmi taýdan ykrar etdi, emma muňa garamazdan, bu migrasiýa meselesini geljekde Federal Kongres arkaly düzeçdirmäge we täzeden seretmäge synanyşjakdyklaryny mälim etdi.

Ýatlap geçsek, ýatırılan bu ýerine ýetiriji perman Donald Trampyň Ak tama gaýtadan dolanyp geleninden soň tiz wagtda gol çeken we onuň migrasiýa syýasatynyň özeni bolan resminamalaryň biridir. Ol bu çäräniň üsti bilen bikanun migrantlaryň we ýurtda wagtlaýyn bolýan daşary ýurtlylaryň täze doguljak çagalaryna amerikan raýatlygynyň berilmegini çäklendirmek isläpdi. Halkara hukuk goraýjy guramalar bolsa murnan öň bu çäräniň ýüzlerçe müň çaga täsir edip biljekdigini we resminama almagy kynlaşdyrjakdygyny duýdurypdylar.

Saglygy goraýşyň milli statistika merkeziniň resmi maglumatlaryna görä, 2013-nji ýyldan 2024-nji ýyla çenli bolan döwürde ABŞ-nyň çäginde daşary ýurtly enelerden her ýyl ortaça 860 müň töwerek çaga dünýä inipdir. Diňe 2023-nji ýylyň özünde bolsa bikanun migrantlaryň maşgalalarynda 250 müňe çenli çaga doguldy, munuň özi ýurt boýunça jemi täze doglan bäbekleriň takmynan 7 göterimine barabardyr.