ÝUNESKO-nyň halkara hasabatyna görä, soňky çärýek asyryň dowamynda dünýäniň ýokary bilim ulgamynda düýpli özgerişler hasaba alyndy. Bilim alýan ýaşlaryň sany 2000-nji ýyldaky 100 millionlyk görkezijiden 2024-nji ýylda 269 milliona çenli ýokarlandy, bu bolsa talyplaryň sanynyň 2,5 esse artandygyny görkezýär. Bu ösüş dünýä ykdysadyýetiniň sanlylaşmagy we hünärli kadrlara bolan islegiň artmagy bilen baglanyşdyrylýar, şeýle hem ýokary bilimiň elýeterliliginiň halkara derejesinde giňelýändigini subut edýär.

Talyplaryň halkara hereketliligi hem uly depginler bilen ösýär. Hasabat döwründe daşary ýurtlarda bilim alýanlaryň sany üç esse artyp, häzirki wagtda 7,3 million adama ýetdi. Olaryň agramly bölegi Ýewropanyň we Demirgazyk Amerikanyň ýokary okuw mekdeplerini saýlap alýarlar. Halkara talyplaryny kabul edýän esasy ýurtlaryň hatarynda ABŞ, Germaniýa, Russiýa we Awstraliýa ýaly döwletler öňe saýlanýar. Barlaglar Russiýanyň uniwersitetleriniň Merkezi Aziýadan we GDA ýurtlaryndan gelýän talyplar üçin esasy bilim merkezi bolup galýandygyny görkezýär.

Emma muňa garamazdan, dürli sebitleriň arasyndaky bilim elýeterliligi boýunça bästdeşlik heniz hem saklanyp galýar. Ýewropada we Demirgazyk Amerikada ýaşlaryň 80%-i ýokary bilim alyp bilýän bolsa, Sahara çölüniň günortasyndaky Afrika ýurtlarynda bu görkeziji bary-ýogy 9%-e deňdir. Arap döwletlerinde we Aziýa sebitlerinde hem bu ugurda dürli derejeli görkezijiler hasaba alyndy. Hasabata görä, dünýä boýunça ýokary bilimiň ortaça elýeterliligi 146 ýurduň maglumatlary esasynda 43% derejesinde kesgitlenildi.

Hasabatda gender deňligi baradaky meselelere hem üns çekilýär. Häzirki wagtda bakalawr derejesinde bilim alýan aýal-gyzlaryň sany erkeklerden has köpdür, bu bolsa dünýäde gyzlaryň bilime bolan höwesiniň artýandygynyň aýdyň subutnamasydyr. Şol bir wagtyň özünde, ylmyň has ýokary basgançaklarynda, ýagny doktorantura derejesinde erkekleriň sany agdyklyk edýär. Bu ýagdaý geljekde aýal-gyzlaryň ylmy-barlag işlerine has işjeň çekilmeginiň zerurdygyny we bu ugurda täze strategiýalaryň işlenip düzülmelidigini görkezýär.