Oýun sanawy
Häzirki döwrüň iň iri energetika taslamalarynyň biri bolan Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) transmilli gaz geçirijisiniň gurluşygy owgan çäginde işjeň dowam edýär. Taslamanyň baş potratçysy bolan «Türkmengaz» döwlet konserni hem-de gurluşyk işlerini gös-göni amala aşyrýan «Türkmengazgurluşyk» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti tarapyndan uzynlygy 153 kilometre deň bolan Serhetabat — Hyrat bölegini çekmek boýunça giň möçberli çäreler durmuşa geçirilýär.
Gurluşyk meýdançalarynda türkmen hünärmenleriniň — inženerleriň, kebşirleýjileriň, gazçylaryň we gurluşykçylaryň 700-e golaýy gije-gündizleýin zähmet çekýär. Işleriň bökdençsiz we hilli ýerine ýetirilmegi üçin döwrebap maddy-enjamlaýyn binýat döredilip, onda ýöriteleşdirilen tehnikalaryň 250-den gowragy ulanylýar. Olaryň hatarynda dünýä belli öndürijileriň «Komatsu» we «Zoomlion» kysymly ekskawatorlary, buldozerleri, turba goýujy hem-de turba çekiji enjamlary, şeýle-de kuwwatly awtokranlary bar.
Serhetabat — Hyrat böleginiň gurluşygyny zerur bolan enjamlar we çig mal bilen üpjün etmek maksady bilen, halkara şertnamalarynyň 17-si baglaşyldy. Şolaryň çäginde Hindistanyň «MAN Industries Ltd» kompaniýasy bilen bahasy 190 million ABŞ dollaryndan gowrak bolan polat turbalaryň 150 müň metrden gowragyny satyn almak barada ylalaşyk gazanyldy. Häzirki wagta çenli önümleriň 108 müň metrden gowragy öndürilip, Poti, Alýat we Türkmenbaşy Halkara deňiz portlarynyň üsti bilen Owganystanyň çägindäki gurluşyk meýdançalaryna bellenilen tertipde ýetirildi.
Uzynlygy 153 kilometr bolan parça boýunça geodeziýa işleri doly tamamlandy we ugur potratçy edaralara resmi derejede tabşyryldy. Häzirki wagtda trassany arassalamak, tekizlemek, turbalary kebşirlemek, sepleri örtmek, garym gazmak hem-de turba geçirijini ýerleşdirmek işleri güýçli depginde alnyp barylýar. Şunuň bilen birlikde, geljekde desgany howpsuz ulanmak üçin möhüm ähmiýete eýe bolan gözegçilik ýollarynyň 107 kilometrden gowragy gurlup ulanmaga berildi.
Şeýle hem okanyň
Türkmenistanyň döwlet tebigy goraghanalary manul pişigini öwrenmek boýunça bilelikdäki gözleg işlerini geçirdiler
Bugün 07:05«Köpetdag», «Bathyz», «Köýtendag» we «Gaplaňgyr» döwlet tebigy goraghanalarynyň ylmy işgärleri Köpetdagyň beýik dag guşaklyklarynda täsin seýrek duş gelýän ýabany pişik bolan manuly gözlemek we gözegçilik etmek boýunça bilelikde giň göwrümli işleri geçirdiler. Bu barada «Türkmenistan» gazetinde habar berildi.
Manul 2024-nji ýylda çap edilen Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň 4-nji neşirinde «ýitip barýan görnüş», Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) Gyzyl sanawynda bolsa «ýitmek howpuna ýakyn görnüş» derejesi bilen kesgitlendi. XIX asyryň ahyrlarynda we XX asyryň ortalarynda ýurdumyzyň daglyk bölgelerinde köp gabat gelen hem bolsa, soňky ýyllarda bu haýwan hakynda takyk maglumatlar örän azdy.
Ylmy işgärleriň 2018-nji ýyldan bäri geçirýän gözegçilikleriniň netijesinde manul pişigi Duşakerek dagynda, «Köpetdag» goraghanasynyň çäginde, Mürze dagynda, Daştoý deresinde, Uly Balkanda, golaýda bolsa Balkan welaýatynyň Daşky gurşawy goramak müdirligi bilen bilelikde geçirilen barlaglarda Kiçi Balkan dagynda fototuzaklaryň üsti bilen hasaba aldy.
Manul — gür tüýli, gysga aýakly, ýüzünde özboluşly gara zolaklary bolan kiçi göwrümli ýabany pişikdir. Beýleki pişik gurluşly haýwanlar bilen deňeşdirilende tizliginiň haýallygy sebäpli, ol öz awuny gemrijileriň hinleriniň hem-de gaýa jaýryklarynyň agzynda bukulyp awlaýar. Gizlenmek häsiýetiniň ýokarylygy sebäpli manul tebigatda örän seýrek duş gelýän we az öwrenilen görnüşleriň biri bolmagynda galýar.
Blitz