Oýun sanawy


The Telegraph: Angliýanyň banky banknotlardan Çerçilliň we Jeýn Ostiniň portretlerini aýrar
08 Iýun. 17:30Angliýanyň banky soňky 50 ýyldan gowrak wagtyň içinde ilkinji gezek milli pul birligi bolan funt sterlingiň dizaýn konsepsiýasyny düýpli üýtgetmegi meýilleşdirýär. «The Telegraph» gazetiniň berýän habaryna görä, Beýik Britaniýanyň öňki premýer-ministri Winston Çerçilliň, meşhur ýazyjy Jeýn Ostiniň, şeýle-de taryhy britan matematigi we logigi Alan Týuringiň şekilleri kagyz pullaryň ýüzünden aýrylyp, ýerli ýabany tebigatyň jandarlarynyň suratlary bilen çalşylar.
Bu durnukly administratiw karar 44 müň töweregi adamyň göni gatnaşmagynda geçirilen köpçülikleýin jemgyýetçilik barlagynyň we ses berlişiginiň netijesinde kabul edildi. Hasabata görä, gatnaşyjylaryň takmynan 60 göterimi banknotlarda tebigat şekilleriniň bolmagyny doly goldady, taryhy şahsyýetleriň keşplerini saklap galmak ugrunda bolsa diňe 38 göterim ses toplandy.
Neşiriň maglumatyna görä, Angliýa bankynyň geňeşmeleriň netijeleri yglan edilmezinden ozal, «Savanta» barlag kompaniýasyna ýörite seljeriş sargyt edipdir. Kompaniýanyň taýýarlan hasabatynda Winston Çerçill, Jeýn Ostin we Alan Týuring ýaly taryhy gahrymanlaryň «jemgyýetde jedelli şahsyýetler hökmünde kabul edilip bilinjekdigi we ýurduň häzirki zaman medeni we demografik dürlüligini doly şöhlelendirmeýändigi» bellenipdir. Şol sebäpli derňewçiler dizaýnda esasy ünsi bitarap medeni element hökmünde tebigata gönükdirmegi maslahat beripdirler.
Emma, maliýe kadalaşdyryjy edarasy dizaýny täzelemek baradaky kararyň «Savanta» hasabatyna däl-de, hut halkyň gatnaşan jemgyýetçilik barlagynyň netijelerine esaslanyp yglan edilendigini aýratyn nygtaýar. Baş bankyň ýolbaşçysy Endrýu Beýli dizaýn reformalarynyň esasy maksatlarynyň biriniň banknotlaryň gorag ulgamyny güýçlendirmek we galp pul ýasalmagynyň öňüni almakdan ybaratdygyny mälim etdi.
Şol bir wagtda, bu meýilnama britan syýasatçylarynyň we jemgyýetçilik işgärleriniň arasynda uly jedellere we tankytlara sebäp boldy. Konserwatiw partiýanyň hem-de «Beýik Britaniýanyň reformasy» (Reform UK) partiýasynyň wekilleri döwlet kadalaşdyryjy edarasyny ýurduň taryhy medeni mirasyny gaýtadan gözden geçirmäge synanyşmakda we taryhy äsgermezçilik etmekde aýypladylar.
Täze taslama boýunça indi Britaniýanyň raýatlary täze banknotlarda şekillendiriljek ýerli faunanyň 18 görnüşli haýwanlarynyň sanawyndan saýlama etmeli bolarlar. Kandidatlaryň arasynda mele tilki, afalina (delfiniň bir görnüşi), tupik (demirgazyk deňiz guşy) we adaty gurbaga bar.
Britan banknotlarynda taryhy şahsyýetleri şekillendirmek däbi 50 ýyldan bäri durnukly dowam edip gelýär. Ilkinji gezek 1970-nji ýylda 20 funtluk kagyz puluň ýüzünde Wilýam Şekspiriň portreti peýda bolupdy. Häzirki wagtda korporatiw dizaýna görä, Çerçill 5 funtluk, Ostin 10 funtluk, nakgaş Wilýam Terner 20 funtluk, Týuring bolsa 50 funtluk banknotlaryň ýüzüni bezäp gelýär.
Şeýle hem okanyň


Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady
10 Sen. 16:31Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.
Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.
Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.
Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.