Kanzas-Sitidäki Missuri uniwersitetiniň hem-de Arizona uniwersitetiniň ylmy işgärleri tarapyndan geçirilen täze bilelikdäki barlaglar adamzod jemgyýetinde gyzykly we agramly üýtgeşmeleriň ýüze çykandygyny mälim etdi. Geçirilen synaglaryň we ylmy derňewleriň netijelerine görä, häzirki döwürde adamlar gündelik durmuşda dilden aýdylýan sözleri we janly gepleşikleri öňküsinden has az ulanyp başladylar. Soňky onýyllyklarda jemgyýetçilik aragatnaşygynyň işjeňliginde sözleriň mukdarynyň görnetin derejede aşaklaýandygy anyklandy.

Ylmy toparyň agzalary bu netijä gelmek üçin 2005-nji ýyldan tä 2019-njy ýyla çenli bolan döwür aralygynda guralan 22 sany dürli ylmy-barlag taslamalarynyň maglumatlar goruny düýpli seljerdiler. Seljermeleriň görkezmegine görä, her bir adanyň gündelik aýtjak bolýan sözleriniň ortaça sany ýylsaýyn 338 sany azalypdyr. Hasaplamalara salgylansaň, bu görkeziji ýyllyk mukdarda takmynan 120 000 söze barabar bolup, wagt geçdigiçe adamlaryň birek-birek bilen gürleşmek isleginiň kemelýändigini tassyklaýar.

Barlagçylaryň berýän anyk maglumatlaryna görä, gündelik dilden berilýän habarlaryň we söhbetdeşlikleriň ortaça gölemi tas 28 göterim töweregi aşak düşüpdir. Öňler bir adam günde ortaça 16 600 sany söz ulanýan bolsa, häzirki wagtda bu görkeziji 11 900 söze çenli gysgalypdyr. Hünärmenler ýitip giden bu söz baýlygynyň göleminiň göni bir sany kiçeňräk çeper romanyň bütin göwresine we tekstine deň gelýändigini ýörite belleýärler.

«Perspectives on Psychological Science» atly abraýly ylmy žurnalda neşir edilen bu taslamanyň awtorlary häzirki wagtda bu ýagdaýyň ýeke-täk anyk sebäbiniň ýokdugyny aýtsalar-da, esasy sebäp hökmünde smartfonlaryň, gysga SMS-leriň, derrew habarlaşmak üçin niýetlenen dürli ykjam programmalaryň hem-de uzak aralykdan işlemegiň täsirini görkezýärler. Häzirki döwürde adaty janly dialoglaryň deregini dürli emojiler, reaksiýalar, sanly stikerler we gysga ýazgylar eýeleýär, bu bolsa geljekde jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň we adamlaryň psihologiýasynyň düýpgöter üýtgemegine getirip biler.