Oýun sanawy


Dünýäde semizligiň ýaýramagynyň görkezijileri ykdysady ýagdaýlara baglylykda üýtgedi
20 Maý. 09:23Iki ýüz sany döwletden alnan maglumatlaryň giň gerimli seljermesi jemgyýetçilik saglygy goraýyş ulgamynda garaşylmadyk üýtgeşmeleriň ýüze çykandygyny görkezdi. Ýüzlerçe million adamy öz içine alýan köp ýyllyk ylmy işleriň netijelerini öwrenen halkara ekspertler toparynyň gelen netijelerine görä, artykmaç agramyň ýaýramagynyň adaty ugurlary düýpli özgerdi. Girdejisi ýokary bolan döwletlerde semizlik görkezijileri peselip başlan bolsa, ykdysady taýdan gowşak we ösüp barýan sebitlerde bu keseliň örän çalt köpelýändigi hasaba alynýar.
Günbatar Ýewropada, Demirgazyk Amerikada we Aziýanyň käbir ösen ýurtlaryndaky oňyn üýtgeşmeler ilatyň ýokary ýaşaýyş derejesi we hilli lukmançylygyň elýeterliligi bilen düşündirilýär. Bu sebitleriň raýatlary peýdaly azyk önümlerini satyn almaga we sagdyn durmuş ýörelgesini alyp barmaga maddy taýdan ukyplydyrlar, durnukly peselme meýilleri bolsa ýaş nesliň arasynda geçen asyryň ahyrynda başlandy. Muňa garamazdan, Aziýanyň, Afrikanyň we Latyn Amerikasynyň döwletlerinde tersine proses bolup geçýär we howp salýan görkezijiler ilkinji nobatda çagalaryň hem-de ýaşlaryň arasynda ýüze çykýar.
Ykdysady taýdan pes sebitlerdäki amansyz ýagdaýlaryň esasy sebäpleri hökmünde alymlar çalt şäherleşmegi we iýmmitleniş medeniýetiniň üýtgemegini görkezýärler. Oba ilatynyň köpçülikleýin şäherlere göçmegi fiziki işjeňligiň peselmegine getirýär, ýöne iň uly wehim — arzan, ýokary kaloriyaly we himiki taýdan güýçli işlenilen azyk önümleriniň elýeterliligidir. Tiz taryýarlanýan iýmitler we süýji gazly suwlar özüniň pes bahasy sebäpli adaty tagamlary gysyp çykarýar, bu bolsa garyp gatlaklar üçin zyýanly iýmitlenmegi mejbury saýlawa öwürýär.
Lukmançylyk jemgyýetçiligi artykmaç agramyň indi diňe bir baýlygyň alamaty bolman, eýsem garyp jemgyýetler üçin agyr wehime öwrülendigini nygtaýar. Bedeniň agramynyň kadadan artyk köpelmegi ýürek-damar ulgamynyň, içerki organlaryň we dem alyş ýollarynyň dowamly keselleriniň döremegine sebäp bolýar. Saglygy goraýyş krizisiniň öňüni almak üçin ekspertler hökümetleri her bir ýurduň özboluşly durmuş-ykdysady ýagdaýlaryna laýyk gelýän aýratyn milli strategiýalary işläp düzmäge çagyrýarlar.
Şeýle hem okanyň


Türkmenistanyň paýtagtynda Hazar deňziniň daşky gurşawyny goramak boýunça halkara okuw çäresi açyldy
08 Sen. 18:39Aşgabatda «Hazar deňzi – durnukly ösüş we dolandyryş» diýlip atlandyrylan 11-nji Halkara okuw maslahaty öz işine başlady. Ýurduň Daşary işler ministrliginiň, Hazar deňzi institutynyň hem-de Halkara okean institutynyň bilelikde guramagynda geçirilýän bu çäre 18-nji sentýabra çenli dowam eder. Аçylyş dabarasynda BMG-niň we beýleki öňdebaryjy halkara guramalaryň wekilleri çykyş edip, Hazar deňziniň ekologik ýagdaýyna, suwuň çekilmeginiň sebäplerine we deňiz hukugyna aýratyn üns berilýändigini nygtadylar.
2013-nji ýyldan bäri geçirilýän bu bilim maksatnamasynyň çäklerinde Hazarýaka ýurtlardan hem-de Hytaýdan 175 sany hünärmen öz hünär taýýarlygyny ýokarlandyrdy. Şeýle hem maslahatyň dowamynda Türkmenistanyň деми bilen BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan 2028-nji ýyly «Halkara hukugynyň ýyly» diýip yglan etmek baradaky Kararnamanyň möhüm ähmiýeti barada pikir alşyldy.