Alymlar tarapyndan geçirilen täze barlaglar Ýeriň gijeki emeli yşyklandyryş derejesiniň ýylsaýyn ýokarlanýandygyny görkezdi. Emma bu ýagdaý ähli ýerde birmeňzeş däl — käbir sebitler has ýagtylanýan bolsa, beýleki ýerlerde yşyklaryň öçügsileşýändigi gözlenildi. Bu hadysa dünýädäki ykdysady we demografik üýtgeşmeleriň özboluşly görkezijisidir.

ABŞ-nyň Konnektikut uniwersitetiniň hünärmenleri 2014-nji we 2022-nji ýyllar aralygynda alnan 1,1 milliondan gowrak hemra suratyny seljerdiler. Seljermeler sekiz ýylyň içinde planetanyň umumy yşyklandyrylyşynyň 16 göterim artandygyny subut etdi. Bu görkeziji adamzat tarapyndan energiýanyň sarp edilişiniň we şäherleşme depgininiň barha giňeýändiginden habar berýär.

Aziýa ýurtlary, yzly-yzyna Hytaý we Hindistan gijeki yşyklandyryşyň ösüşi boýunça öňdeligi eýelediler. Muny bu ýurtlarda şäherleriň gurluşygynyň we senagatyň çalt ösmegi bilen düşündirmek bolar. ABŞ-nyň günbatar kenaryndaky şäherler hem ilat sanynyň we tehnologik merkezleriň artmagy sebäpli öňküden has ýagty göründi.

Ýewropa ýurtlarynda bolsa başgaça mendeşlik bar — bu ýerde energiýany tygşytlamaga gönükdirilen döwlet maksatnamalary netijesinde gijeki yşyklandyryş ep-esli azaldy. Mysal üçin, Fransiýada yşyklandyryş 33 göterim, Beýik Britaniýada 22 göterim we Niderlandlarda 21 göterim kemeldi. Wenesuela ýaly käbir sebitlerde bolsa yşyklaryň öçmegi ykdysady kynçylyklar bilen baglanyşdyrylýar.

Ylmy toparyň bellemegine görä, bu maglumatlary yzygiderli öwrenmek ekologiýa we energiýa howpsuzlygy üçin wajypdyr. Gijeki yşyklandyryşyň derejesine gözegçilik etmek energiýa serişdelerini tygşytly ulanmaga we tebigy gurşawa ýetirilýän täsirleri azaltmaga kömek edýär.