Oýun sanawy

Alymlar Wenera uçuşlaryň mümkin däldiginiň sebäplerini aýdyňlaşdyrdylar

30 Aprel. 10:09

Çeşme

Kosmosy öwreniji hünärmenler nämüçin adamzat tarapyndan dolandyrylýan kosmos gämileriniň hiç haçan Wenera gonup bilmejekdiginiň düýpli sebäplerini düşündirdiler. Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň bilermenleriniň pikiriçe, bu planetadaky tebigy şertler islendik janly organizm we tehnika üçin çydamsyz derejede agyrdyr. Wenera häzirki wagtda "dowzah" planetasy hökmünde häsiýetlendirilýär.

Alymlaryň belleýşi ýaly, planetanyň ýüzündäki gyzgynlyk takmynan 480°C-ä çenli ýetip bilýär. Bu bolsa hatda gurşun ýaly metallaryň hem eremegine ýeterlikdir. Mundan başga-da, atmosferanyň basyşy Ýerdäkiden 90 esse ýokarydyr, bu bolsa okeanyň bir kilometr çuňlugyndaky basyş bilen deňdir. Şeýle şertlerde islendik kosmos gämisi birnäçe sekuntda weýran bolup biler.

Weneranyň atmosferasy esasan kömürturşy gazyndan ybarat bolup, onuň bulutlary kükürt turşusyndan durýar. Alymlar 60 kilometr beýiklikde gyzgynlygyň peselýändigini (takmynan 40-60°C) tassyklasalar-da, bu ýagdaý adamyň ol ýerde bolmagy üçin ýeterlik däldir. Mundan öň käbir barlagçylaryň atmosferada ýaşaýyş alamaty bolan fosfin gazyny tapandygy baradaky maglumatlary bolsa köp sanly alymlar şübheli hasaplaýarlar.

Häzirki zaman tehnologiýalary Marsa ýa-da Aýa uçuşlary amala aşyrmaga mümkinçilik berse-da, Weneranyň şertleri adamzat üçin geçilmez diwar bolup durýar. Şonuň üçin hem, alymlar bu planetany diňe uzakdan, robotlaşdyrylan apparatlaryň kömegi bilen öwrenmegiň has ýerlikli we howpsuz boljakdygyny nygtaýarlar.

















Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady

10 Sen. 16:31

Çeşme

Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.

Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.

Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.

Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.