Oýun sanawy
Alymlar Ýeriň ilat sanynyň planetanyň maddy mümkinçiliklerinden ep-esli artandygyny duýdurýarlar
13 Aprel. 13:39Awstraliýanyň Flinders uniwersitetiniň alymlary tarapyndan geçirilen täze ylmy barlaglar Ýer togalagynyň ilat sanynyň we tebigy gorlaryň sarp edilişiniň örän howply derejä ýetendigini görkezýär. Professor Kori Bredşowyň ýolbaşçylygyndaky hünärmenler topary soňky iki asyryň dowamyndaky demografik we ekologik maglumatlary düýpli seljerdiler. Gözlegleriň netijeleri «Science Alert» portalynyň maglumatlaryna salgylanýan «RIA Nowosti» agentligi tarapyndan köpçülige ýetirildi.
Ylmy hasaplamalara görä, häzirki wagtda dünýä ilatynyň sany 8,3 milliard adama golaýlady. Emma alymlar planetanyň ekologik deňagramlylygyny saklap, durnukly ekläp biljek adamlaryň sanynyň bary-ýogy 2,5 milliard töweregi bolmalydygyny belleýärler. Bu bolsa häzirki görkezijiniň tebigy mümkinçiliklerden üç esse töweregi köpdügini aňladýar.
Barlagyň awtorlarynyň pikiriçe, sarp ediş medeniýetiniň çendenaşa ýokarlanmagy tebigatyň özüni dikeltmek ukybyna uly zeper ýetirýär. Professor Bredşou Ýeriň häzirki wagtda adamzadyň talaplaryny kanagatlandyrmakda ejiz gelýändigini we munuň esasy sebäbiniň planetanyň üstüne düşýän aşa uly antropogen agramdygyny nygtaýar. Eger-de global möçberde düýpli özgertmeler amala aşyrylmasa, tebigy serişdeleriň doly tükenmek howpy bar.
Hünärmenler geljekde ýüze çykyp biljek ekologik çökgünlikleriň öňüni almak üçin halkara jemgyýetçiligini gorlary tygşytly ulanmaga we durnukly ösüş strategiýalaryny kabul etmäge çagyrýarlar. Alymlar tarapyndan taýýarlanan bu hasabat adamzadyň tebigat bilen özara gatnaşyklaryna täzeden seretmegiň zerurdygyny subut edýän möhüm ylmy resminama bolup hyzmat edýär.
Şeýle hem okanyň
Özbegistanda latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň täzelenen we kämilleşdirilen görnüşi tassyklanyldy
Bugün 10:24Özbegistanyň Prezidenti latyn elipbiýine esaslanýan özbek ýazuwynyň täzelenen görnüşini tassyklamak hakyndaky möhüm kanuna gol çekdi. Resmi resminama 2027-nji ýylyň 22-nji aprelinde doly güýje girer. Elipbiýniň täze nusgasy 28 sany harpdan we apostrof belgiden ybarat bolup, ozalky ýazuwda giňden ulanylan käbir harp birleşmelerini aýratyn harplar bilen çalşyrmagy göz öňünde tutýar. Netijede, häzirki wagtda ulanylýan «Sh» harp birleşmesi «Ş», «Ch» — «Ç», «Oʻ» — «Ö», al «Gʻ» bolsa «Ğ» görnüşinde ýazylar, şeýle hem «Ng» birleşmesi elipbiýiň aýratyn birligi hökmünde aýrylar.
Täze kanunyň kabul edilmegi bilen baglylykda, Özbegistanyň Ministrler Kabineti ýakynda täzelenen latyn elipbiýine geçmek boýunça ýörite döwlet maksatnamasyny tassyklamalydyr. Bu maksatnama täze ýazuw düzgünleriniň ýurduň dürli pudaklarnda, şol sanda neşirýatda, maglumat ulgamlarynda we dolandyryş edaralarynda haýsy möhletlerde ornaşdyryljagyny anyk kesgitlər. Kanun güýje giren gününden başlap, ähli köpçülikleýin habar beriş serişdeleri, döwlet edaralary we resmi edaralar resminamalary täze bitewi düzgünler esasynda ýöretmäge borçly bolarlar.
Şeýle hem täze elipbiýe geçiş döwründe ýüze çykyp biljek kynçylyklaryň öňüni almak üçin ýeňillikler göz öňünde tutuldy: 2027-nji ýylyň 22-nji apreline çenli öňki elipbiýde çap edilen resminamalar, pul birlikleri we gymmatly kagyzlar öz güýjüni doly saklar. Döwlet edaralarynyň öňki nyşanlaryny, binalardaky ýazgylary we ýol görkezijilerini bolsa olar fiziki taýdan könelýänçä ýa-da hökümet maksatnamasynda görkezilen möhletlere çenli ulanmaga rugsat berler. Mundan başga-da, täze düzgünlere laýyklykda taýýarlanan mekdep okuw kitaplaryny 2031-nji ýyla çenli çap edip tamamlamak meýilleşdirilýär.
Blitz