Oýun sanawy

BMG-niň Baş Assambleýasy afrikalylaryň gulçulygyny jenaýatçylyk hökmünde ykrar etdi

27 Mart. 08:06

Çeşme

Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy taryhy ähmiýetli karar kabul edip, afrikalylaryň gul söwdasy döwründe başdan geçiren gulçulygyny adamzadyň garşysyna iň agyr jenaýatçylyklaryň biri hökmünde ykrar etdi. Gana döwleti tarapyndan hödürlenen bu täze rezolýusiýa, geçmişiň adalatsyzlyklaryna halkara derejesinde täzeden baha bermekde we taryhy ýalňyşlyklary düzediş ýoluna goýmakda möhüm ädim hasaplanýar. Resminamada geçmişdäki gul söwdasy üçin resmi taýdan ötünç soramak we maddy öweztöleg tölemek meseleleri hem öz beýanyny tapýar.

Ses berlişigiň netijelerine görä, bu resminamany dünýäniň 123 döwleti goldady, üç ýurt bolsa oňa garşy çykdy. Şol bir wagtda, 52 döwlet ses bermekden saklandy. Käbir ýurtlaryň wekilleri özleriniň bu karara garşylygyny häzirki döwlet institutlarynyň birnäçe asyr ozal bolup geçen wakalar we geçmişiň ýalňyşlyklary üçin jogapkärçilik çekip bilmejekdigi bilen düşündirdiler. Bu ýagdaý halkara bileleşiginiň arasynda taryhy jogapkärçilik baradaky çekişmeleriň dowam edýändigini görkezýär.

BMG-niň düzgünnamasyna laýyklykda, Baş Assambleýanyň kabul edýän rezolýusiýalary Howpsuzlyk Geňeşiniň resminamalaryndan tapawutlylykda, hökmany hukuk güýjüne eýe däldir. Şeýle-de bolsa, bu kararlar dünýä jemgyýetçiliginiň umumy garaýşyny we biynjalyk edýän meselelerini şöhlelendirýän syýasy gural bolup hyzmat edýär. Kabul edilen bu täze rezolýusiýa geljekde halkara gatnaşyklarynda adalaty dikeltmek we taryhy ýatdan çykarmasyz etmek ugrunda güýçli syýasy signal berýär.

«rg.ru» neşiriniň habar bermegine görä, bu taryhy ädim öňdebaryjy halkara guramalarynyň we hukuk goraýjy edaralaryň ünsüni çekdi. Gana we beýleki Afrika döwletleri bu kararyň kabul edilmeginiň diňe bir taryhy däl, eýsem nesillere berilýän ýokary ahlak jogapkärçiligi hökmünde baha berýärler. Bu karar dünýäde jynsy kemsitmelere garşy göreşmek we taryhyň gara sahypalaryndan dogry netije çykarmak üçin täze mümkinçilikleri açýar.

















Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady

10 Sen. 16:31

Çeşme

Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.

Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.

Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.

Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.