Oýun sanawy


Hytaýyň günortasynda gamyş ýylanlarynyň täze görnüşi ylmy taýdan hasaba alyndy
12 Maý. 17:19Hytaýly alymlar tarapyndan geçirilen gözlegleriň netijesinde Guansi-Çžuany awtonom raýonynda ýylanlaryň ozal näbelli bolan täze görnüşi ýüze çykaryldy. «Guansi gamyş ýylany» diýlip atlandyrylan bu täze tapyş baradaky maglumatlar «Zoosystematics and Evolution» atly ylmy žurnalda çap edildi. Gözleg işleri «Huapin» milli tebigy goraghanasynyň biodürlüligini öwrenmek boýunça ýörite taslamanyň çäklerinde amala aşyryldy.
Bu täze görnüşiň beden gurluşy özboluşly aýratynlyklara eýedir. Uzynlygy 20 santimetrden az-kem geçýän bu ýylanyň goňur reňkli arkasynda ýedi sany gara zolak bar. Onuň teňňelerindäki gara tegmiller bolsa tebigy şertlerde bukulmaga ýardam edýän tor şekilli nagyşlary emele getirýär. Hünärmenleriň bellemegine görä, bu jandaryň keşbi onuň ýaşaýan gurşawyna doly uýgunlaşandygyny görkezýär.
Täze tapylan ýylan esasan gijelerine hereket edip, ýerasty we gury ýapraklaryň aşagyndaky gurşawda ýaşamagy saýlap alýar. Olar deňiz derejesinden ortaça 760 metr belentlikde ýerleşýän tokaýlyklarda duş gelýärler. Bu görnüşiň esasy iýmit çeşmesi toprakdaky mör-möjekleriň liçinkalaryndan we gurçuklardan ybaratdyr. Alymlar bu jandaryň ýarym ýerasty durmuş ýörelgesini alyp barýandygyny tassyklaýarlar.
Goranyş ulgamy babatda bu ýylan özboluşly usuly ulanýar. Howp abanan pursadynda ol guýrugyny galdyryp, ikinji kelläniň şekilini döredýär we bu hereketi bilen ýyrtyjylary gorkuzmagy başarýar. Şol bir wagtda, hünärmenler bu jandaryň hiç hili zäheriniň ýokdugyny we adama zyýan bermeýändigini belleýärler. 2026-njy ýylda «Huapin» goraghanasynda amala aşyrylan bu ylmy açyş sebitiň tebigy baýlyklaryny öwrenmekde möhüm ädim boldy.
Şeýle hem okanyň


Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady
10 Sen. 16:31Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.
Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.
Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.
Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.