Oýun sanawy


Hytaýyň günortasynda gamyş ýylanlarynyň täze görnüşi ylmy taýdan hasaba alyndy
12 Maý. 17:19Hytaýly alymlar tarapyndan geçirilen gözlegleriň netijesinde Guansi-Çžuany awtonom raýonynda ýylanlaryň ozal näbelli bolan täze görnüşi ýüze çykaryldy. «Guansi gamyş ýylany» diýlip atlandyrylan bu täze tapyş baradaky maglumatlar «Zoosystematics and Evolution» atly ylmy žurnalda çap edildi. Gözleg işleri «Huapin» milli tebigy goraghanasynyň biodürlüligini öwrenmek boýunça ýörite taslamanyň çäklerinde amala aşyryldy.
Bu täze görnüşiň beden gurluşy özboluşly aýratynlyklara eýedir. Uzynlygy 20 santimetrden az-kem geçýän bu ýylanyň goňur reňkli arkasynda ýedi sany gara zolak bar. Onuň teňňelerindäki gara tegmiller bolsa tebigy şertlerde bukulmaga ýardam edýän tor şekilli nagyşlary emele getirýär. Hünärmenleriň bellemegine görä, bu jandaryň keşbi onuň ýaşaýan gurşawyna doly uýgunlaşandygyny görkezýär.
Täze tapylan ýylan esasan gijelerine hereket edip, ýerasty we gury ýapraklaryň aşagyndaky gurşawda ýaşamagy saýlap alýar. Olar deňiz derejesinden ortaça 760 metr belentlikde ýerleşýän tokaýlyklarda duş gelýärler. Bu görnüşiň esasy iýmit çeşmesi toprakdaky mör-möjekleriň liçinkalaryndan we gurçuklardan ybaratdyr. Alymlar bu jandaryň ýarym ýerasty durmuş ýörelgesini alyp barýandygyny tassyklaýarlar.
Goranyş ulgamy babatda bu ýylan özboluşly usuly ulanýar. Howp abanan pursadynda ol guýrugyny galdyryp, ikinji kelläniň şekilini döredýär we bu hereketi bilen ýyrtyjylary gorkuzmagy başarýar. Şol bir wagtda, hünärmenler bu jandaryň hiç hili zäheriniň ýokdugyny we adama zyýan bermeýändigini belleýärler. 2026-njy ýylda «Huapin» goraghanasynda amala aşyrylan bu ylmy açyş sebitiň tebigy baýlyklaryny öwrenmekde möhüm ädim boldy.
Şeýle hem okanyň


Finlýandiýada «Google» kompaniýasynyň maglumat merkezini gurmak üçin tokaýyň çapylmagy eko-şertleri bozup, möjekleriň ilatly ýerlere gelmegine sebäp boldy
Bugün 06:16Finlýandiýanyň Otanmýaki obasynda we Muhoz şäheriniň golaýynda «Google» kompaniýasynyň täze maglumat merkezlerini gurmak maksady bilen tokaý meýdanlarynyň köp möçberde arassalanmagy ýabany haýwanlaryň tebigy ýaşaýyş gurşawyny bozdy. Finlýandiýanyň Tebigaty goramak birleşiginiň ekologiýa hünärmenleriniň maglumatlaryna görä, Otanmýakide 150 müňe golaý, Muhozda bolsa 250 müň töweregi agaç çapyl typ, 330 gektar tokaý meýdany düýpli arassalandy. Tebigy mekanyndan mahrum bolan möjekleriň ilatly ýerlere çozmagy we gurluşyk meýdançalaryndan akýan hapa suwlaryň local derýalara guýmalaşmagy ýerli ýaşaýjylaryň arasynda uly alada döretdi.
Bu giň göwrümli tokaý arassalamak işleri taslamanyň daşky gurşawa ýetirjek täsirine hökmany baha bermek işleri doly tamamlanmazdan öň bikanun amala aşyryldy. Ýurduň gözegçilik edarasynyň duýduryşyndan soň gurluşyk işleri wagtlaýyn togtadyldy, «Google-yň» Finlýandiýadaky ýolbaşçysy Antti Ýarwinen bolsa bolup geçen ýagdaý üçin resmi taýdan ötünç sorap, kanunçylyk talaplaryny berjaý etmäge taýýardyklaryny bildirdi. Kompaniýa ýetirilen zyýanyň öwezini dolmak üçin 130 gektar meýdana täze agaç nahallaryny oturtmagy wada beren hem bolsa, ekologlar we 93 müňden gowrak gol çeken ýerli ýaşaýjylar muny ýeterlik däl diýip hasaplaýarlar.
Bellenilmeli z zat, bu iki gurluşyk meýdançasy «Google» kompaniýasynyň emeli aň infrastrukturasyny ösdürmäge gönükdirilen, umumy bahasy 13 milliard ýewro deň bolan mega-taslamasynyň bir bölegidir. Finlýandiýanyň hökümeti we Premýer-ministr Petteri Orpo bu iri maýa goýumlary goldan hem bolsalar, tokaýlaryň bikanun çapylmagyny berk condemned etdiler. Häzirki wagtda arzan energiýa we salkyn howa şertleri sebäpli Finlýandiýada maglumat merkezlerini gurmak boýunça 145 sany täze taslama seredilýär, emma bu waka tehnologiýa ägirtleriniň daşky gurşawa ýetirýän täsirine gözegçiligi güýçlendirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek subut etdi.