Oýun sanawy


Nepalda çasly ýyrtyjy pile öwrülen pil taryhy: Haýwanyň gahar-gazaby bir maşgalanyň ykbalyny weýran etdi
14 Iýul. 08:22Halkara we sebit metbugatynyň berýän maglumatlaryna görä, Nepal Federatiw Demokratik Respublikasynda tebigat taryhynda seýrek duş gelýän, şol bir wagtyň özünde adamlarda uly gorky we gussa döreden waka hasaba alyndy. Ýurduň milli goraghanalarynyň töwereginde ýaşaýan "Dhurbe" lakamly gaharjaň we gypynçly pil, uzak ýyllaryň dowamynda ýörite maksat bilen bir maşgalany yzarlap, onuň agzalaryny heläk edip geldi. Bu adatdan daşary ýagdaý tebigatçylary we ýerli häkimiýetleri aýry-aýry maşgalalaryň we sebit ýaşaýjylarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça adatdan daşary çäreleri görmäge mejbur etdi.
Habarlarda bellenilişi ýaly, bu wagşylaşan haýwanyň soňky hüjümi iýul aýynyň başynda amala aşyryldy we ol maşgala uly ýitgi getirdi. Mundan 14 ýyl öň şol maşgalanyň uly nesliniň wekilleriniň ömrüni kasan bu pil, aradan şonça wagt geçmegine we maşgala agzalarynyň howpsuzlyk üçin başga ýerlere göçüp gitmegine garamazdan, olary täzeden tapmagy başardy we täze hüjüm gurady. Ýerli goraghananyň we milli sebit parkynyň resmi arhiw maglumatlary, bu iri süýdemdirijiniň diňe bir maşgala däl, eýsem sebitdäki onlarça adamyň, şol sanda gulluk borjuny ýerine ýetirýän harby gullukçylaryň hem ölümine sebäp bolandygyny görkezýär.
Häzirki wagtda ýurduň gorag gulluklary, ýöriteleşdirilen toparlar we harby birikmeler sebitiň tokaýlyklarynda adam ömrüne düýpli wezipeli howp salýan bu pili tapmak we zyýansyzlandyrmak boýunça giň göwrümli gözleg-halas ediş we yzarlaýyş amallaryny alyp barýarlar. Bilermenler bolsa bu wakanyň ýabany tebigat bilen adamlaryň ýaşaýyş giňişliginiň kesişmeginiň dörýän iň agyr netijeleriniň biridigini belleýärler.
Şeýle hem okanyň


Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady
10 Sen. 16:31Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.
Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.
Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.
Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.