Oýun sanawy
Günüň üstünde iň ýokary kategorigasýa degişli bolan X1.1 synply güýçli partlama hadysasy hasaba alyndy. Gün astronomiýasy laboratoriýalarynyň maglumatlaryna görä, bu kosmos hadysasynyň netijesinde älem giňişligine zyňylan ägirt uly plazma buludy 2-3-nji iýul aralygynda biziň planetamyza gelip ýeter. Garaşylýan bu hadysa 2026-njy ýylyň mart aýyndan bäri hasaba alynmaly iň güýçli we iň uly göwrümli geomagnit tupany bolar diýlip çaklanylýar.
Ylmy barlagçylaryň bellemegine görä, bu partlama özüniň iň ýokary X synpyna degişlidigine garamazdan, intensiwligi boýunça ortaça güýçli hasaplanýar. Degişli ölçeglere laýyklykda, onuň güýji X synpynyň iň aşaky çäginden diňe 10% ýokary boldy. Şeýle-de anyklanan maglumatlar bu energetik sarsgynyň esasy çeşmesiniň Günüň iň uly işjeň zolagy bolan 4478-nji sebit däl-de, eýsem onuň golaýynda ýerleşýän 4475-nji işjeňlik merkezi bolandygyny görkezdi.
Laboratoriýanyň bilermenleri bu hadysanyň emele gelen ýerindäki Gün tegmilleriniň toparynyň has kiçidigini anykladylar. Günüň görünýän diskiniň merkezinde, göni Ýeriň garşysynda emele gelen bu merkez häzirki wagtda kosmos giňişligine goýberilýän ägirt uly energiýanyň täsirinden ilkinji bolup sarsylan bölek hökmünde häsiýetlendirilýär. Şol bir wagtda esasy iri sebit hem öz töweregindäki umumy energetik ýagdaýy doly kontrollygynda saklamagyny dowam etdirýär.
Gün-Ýer fizikasy boýunça hünärmenler bölünip çykan plazma buludynyň 2-nji iýuldan 3-nji iýula geçilýän gije Ýeriň magnit gatlagyna uruljakdygyny çaklaýarlar. Has takygy, bu kosmos akymynyň gijäň sagat 23:00-dan başlap irden sagat 02:00 aralygyndaky wagtda biziň atmosferamyza täsir etmegine garaşylýar. Çaklamalara görä, munuň netijesinde planetamyzda G3 derejesindäki güýçli magnit tupany emele geler.
Geomagnit işjeňligini ölçeýän bäş bally halkara şkala laýyklykda, G3 derejeli şeýle t頻anlar we güýçli durnuksyzlyklar tehnologik ulgamlarda bökdençlikleriň ýüze çykmagyna eltip biler. Esasan hem gysga tolkunly radioaragatnaşyk ulgamlarynda, emeli hemralar arkaly işleýän nawigasiýa we gämiçilik enjamlarynda bölekleýin bozulmalar hasaba alnyp bilner. Şeýle-de iri senagat kärhanalarynyň ýokary naprýaženiýeli elektrik ulgamlarynda energiýanyň gysga wagtlyk kesilmeleri we durnuksyzlygy ähtimaldyr.
Şuňa meňzeş kosmos hadysalary elektrik geçiriji magistrallara hem täsir edip biljekdigi sebäpli, inženerçilik gulluklaryna öňünden duýdurylýar. Şeýle şertlerde howa ýagdaýyna durnuksyz we ýürek-damar keselleri bolan adamlara öz saglyklaryna has ünsli bolmak maslahat berilýär.
Şeýle hem okanyň
Finlýandiýada «Google» kompaniýasynyň maglumat merkezini gurmak üçin tokaýyň çapylmagy eko-şertleri bozup, möjekleriň ilatly ýerlere gelmegine sebäp boldy
Bugün 06:16Finlýandiýanyň Otanmýaki obasynda we Muhoz şäheriniň golaýynda «Google» kompaniýasynyň täze maglumat merkezlerini gurmak maksady bilen tokaý meýdanlarynyň köp möçberde arassalanmagy ýabany haýwanlaryň tebigy ýaşaýyş gurşawyny bozdy. Finlýandiýanyň Tebigaty goramak birleşiginiň ekologiýa hünärmenleriniň maglumatlaryna görä, Otanmýakide 150 müňe golaý, Muhozda bolsa 250 müň töweregi agaç çapyl typ, 330 gektar tokaý meýdany düýpli arassalandy. Tebigy mekanyndan mahrum bolan möjekleriň ilatly ýerlere çozmagy we gurluşyk meýdançalaryndan akýan hapa suwlaryň local derýalara guýmalaşmagy ýerli ýaşaýjylaryň arasynda uly alada döretdi.
Bu giň göwrümli tokaý arassalamak işleri taslamanyň daşky gurşawa ýetirjek täsirine hökmany baha bermek işleri doly tamamlanmazdan öň bikanun amala aşyryldy. Ýurduň gözegçilik edarasynyň duýduryşyndan soň gurluşyk işleri wagtlaýyn togtadyldy, «Google-yň» Finlýandiýadaky ýolbaşçysy Antti Ýarwinen bolsa bolup geçen ýagdaý üçin resmi taýdan ötünç sorap, kanunçylyk talaplaryny berjaý etmäge taýýardyklaryny bildirdi. Kompaniýa ýetirilen zyýanyň öwezini dolmak üçin 130 gektar meýdana täze agaç nahallaryny oturtmagy wada beren hem bolsa, ekologlar we 93 müňden gowrak gol çeken ýerli ýaşaýjylar muny ýeterlik däl diýip hasaplaýarlar.
Bellenilmeli z zat, bu iki gurluşyk meýdançasy «Google» kompaniýasynyň emeli aň infrastrukturasyny ösdürmäge gönükdirilen, umumy bahasy 13 milliard ýewro deň bolan mega-taslamasynyň bir bölegidir. Finlýandiýanyň hökümeti we Premýer-ministr Petteri Orpo bu iri maýa goýumlary goldan hem bolsalar, tokaýlaryň bikanun çapylmagyny berk condemned etdiler. Häzirki wagtda arzan energiýa we salkyn howa şertleri sebäpli Finlýandiýada maglumat merkezlerini gurmak boýunça 145 sany täze taslama seredilýär, emma bu waka tehnologiýa ägirtleriniň daşky gurşawa ýetirýän täsirine gözegçiligi güýçlendirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek subut etdi.
Blitz