Gazagystanyň Gündogar Gazagystan welaýatynyň Aýagöz şäherindäki mekdep-gimnaziýanyň 10-njy synp okuwçysy Aružan Kabdulmaratowa ekologiýa we gurluşyk ulgamynda täzeçil taslama bilen çykyş etdi. Ýaş alymyň teklip edýän tehnologiýasy plastik galyndylaryny gaýtadan işlemek arkaly olary awtomobil ýollarynyň gurluşygynda ulanmaga esaslanýar. Bu usul diňe bir daşky gurşawy hapalanmakdan goraman, eýsem ýol infrastructure-syny döwrebaplaşdyrmaga hem gönükdirilendir.

Täze ylmy çemeleşmä görä, ýörite işlenilen plastik garyndylary asfaltyň düzümine goşulýar, bu bolsa ýol örtüginiň mehaniki häsiýetlerini düýpli gowulandyrýar. Şeýle tehnologiýa esasynda gurlan ýollaryň adaty asfalt bilen deňeşdirilende has çydamlydygy we dürli howa şertlerine durnuklydygy bellenilýär. Taslamanyň ykdysady tarapy hem bähbitli bolup, ol gurluşyk çykdajylaryny ep-esli tygşytlamaga mümkinçilik berýär.

Geçirilen deslapky hasaplamalar plastik garyndyly ýollaryň ulanyş möhletiniň 12 ýyldan 18 ýyla çenli, amatly şertlerde bolsa 25 ýyla çenli bolup biljekdigini görkezýär. Şeýle hem, okuwçy gyz ýollaryň ýagdaýyna yzygiderli gözegçilik etmek üçin awtomatlaşdyrylan ulgamy — ýoldaky zeperleri anyklaýan we olary abatlaýan ýörite robotlary ulanmagy teklip etdi. Bu bolsa adam güýjüni azaldyp, abatlaýyş işleriniň tizligini we hilini ýokarlandyrar.

Dünýä tejribesinde plastik galyndylaryny ýol gurluşygynda ulanmak boýunça ilkinji üstünlikli ädimler mundan öň Şotlandiýanyň kompaniýalary tarapyndan Angliýada ädilipdi. Gazagystanly okuwçynyň bu ugurdaky täzeçil pikirleri sebitde ekologik taýdan arassa we tygşytly transport ulgamyny döretmekde möhüm ähmiýete eýe bolup biler. Taslama häzirki wagtda hünärmenleriň we ekologlaryň ünsüni çekmegi başardy.