Oýun sanawy

Ýurgen Habermas: häzirki zaman danalarynyň iň täsirlilerinden biri aradan çykdy

16 Mart. 14:14

Çeşme

Dünýäniň ylmy jemgyýetçiligi uly ýitgä sezewar boldy: 2026-njy ýylyň 14-nji martynda belli nemes filosofy we sosiology Ýurgen Habermas 96 ýaşynda aradan çykdy. «Suhrkamp» neşirýatynyň beren maglumatyna görä, alym Bawariýanyň Ştarnberg şäherinde aradan çykypdyr. Onuň ýogalmagy bilen XX asyryň we häzirki döwrüň iň täsirli filosofiki mekdepleriniň biri özüniň beýik wekili bilen hoşlaşdy.

Habermas diňe bir öz döwrüniň däl, eýsem şu günüň hem iň täsirli syýasy pikirlenijileriniň biri hasaplanýardy. Onuň ylmy işleri demokratiýa nazaryýetiniň we syýasy filosofiýanyň düýbüni tutdy. Ol jemgyýetçilik pikiriniň kemala gelmeginde «aragatnaşyk işi» nazaryýetini öňe sürip, adamlaryň arasyndaky özara düşünişmegiň we jemgyýetçilik jedelleriniň demokratik jemgyýet üçin zerurdygyny subut etdi.

Onuň 1981-nji ýylda çap edilen «Aragatnaşyk işi teoriýasy» (The Theory of Communicative Action) atly esasy işi dünýäniň köp dillerine terjime edilip, sosial ylymlarda uly özgeriş döretdi. Habermas diňe bir ylmy işler bilen meşgullanman, eýsem Germaniýanyň syýasy durmuşynda hem işjeň orun tutdy. Ol filosofiýanyň esasy wezipesini jemgyýetçilik işi we demokratik gymmatlyklary goramak diýip hasaplaýardy.

Habermas özüniň ömri boýunça ynsanperwerlik, akyl-paýhas we demokratiýa ugrunda göreşip gelen taryhy şahsyýetdir. Onuň ylmy mirasy dünýäniň müňlerçe barlagçysy üçin öwrenilmeli esasy çeşme bolmagynda galar. Onuň aradan çykmasy bilen, Ýewropanyň intellektual taryhynyň möhüm bir sahypasy ýapyldy, ýöne onuň goýup giden pikirleri geljekki nesilleriň demokratik jemgyýet gurmakdaky ýoluny ýagtylandyrar.

















Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady

10 Sen. 16:31

Çeşme

Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.

Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.

Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.

Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.