Oýun sanawy
Italiýanyň Milli statistika instituty (Istat) tarapyndan taýýarlanan soňky hasabat, ýurduň dünýäde ömür dowamlylygy iň ýokary bolan döwletleriň hataryndaky ornyny has-da berkidendigini görkezýär. Täze maglumatlara görä, Italiýanyň raýatlarynyň ortaça ömür dowamlylygy 83 ýyldan geçdi. Soňky döwürde bu görkezijiniň yzygiderli ýokarlanmagy, döwletiň durmuş-ykdysady ösüşiniň we ilatyň saglygyny goramakdaky gazanan üstünlikleriniň aýdyň subutnamasydyr.
Demografik görkezijileriň jikme-jik seljermesi, erkekleriň we zenanlaryň arasyndaky ömür dowamlylygynyň tapawutlydygyny, emma umumy ösüşiň dowam edýändigini mälim edýär. 2023-nji ýylyň netijeleri boýunça, ortaça ölümiň ýaşy erkeklerde 81,6 töweregi, zenanlarda bolsa 86,3 töweregi bolup durýar. Bu sanlar ýurtda saglygy goraýyş ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagynyň we lukmançylyk hyzmatlarynyň elýeterliliginiň ýokary derejededigini tassyklaýar.
Bilermenler bu görnetin öňegidişligiň esasy sebäplerini ilatyň arassaçylyk şertleriniň gowulanmagy, köpçülikleýin sanjym çäreleriniň netijeliligi we iýmit önümleriniň hiline döwlet tarapyndan gözegçiligiň güýçlendirilmegi bilen baglanyşdyrýarlar. Şunuň bilen birlikde, raýatlaryň sagdyn durmuş ýörelgesine eýermegi we milli aşhananyň peýdaly aýratynlyklary hem uzak ýaşamagyň möhüm şertleri hökmünde bellenilip geçilýär.
Sardiniýa sebiti uzak ömür sürmegiň nusgawy mekany hökmünde aýratyn gyzyklanma döredýär. Bu ýerde ýaşaýan gartaşan adamlar gündelik durmuşynda fiziki işjeňligi, ýagny maldarçylyk, bagçylyk we daglyk ýerlerde pyýada gezmegi dowam etdirýärler. Tebigy we ekologik taýdan arassa önümler bilen iýmitlenmek medeniýeti, ýürek-damar ulgamynyň sagdynlygyny üpjün edip, adamlaryň işjeň garramagyna itergi berýär.
Şeýle hem okanyň
Finlýandiýada «Google» kompaniýasynyň maglumat merkezini gurmak üçin tokaýyň çapylmagy eko-şertleri bozup, möjekleriň ilatly ýerlere gelmegine sebäp boldy
Bugün 06:16Finlýandiýanyň Otanmýaki obasynda we Muhoz şäheriniň golaýynda «Google» kompaniýasynyň täze maglumat merkezlerini gurmak maksady bilen tokaý meýdanlarynyň köp möçberde arassalanmagy ýabany haýwanlaryň tebigy ýaşaýyş gurşawyny bozdy. Finlýandiýanyň Tebigaty goramak birleşiginiň ekologiýa hünärmenleriniň maglumatlaryna görä, Otanmýakide 150 müňe golaý, Muhozda bolsa 250 müň töweregi agaç çapyl typ, 330 gektar tokaý meýdany düýpli arassalandy. Tebigy mekanyndan mahrum bolan möjekleriň ilatly ýerlere çozmagy we gurluşyk meýdançalaryndan akýan hapa suwlaryň local derýalara guýmalaşmagy ýerli ýaşaýjylaryň arasynda uly alada döretdi.
Bu giň göwrümli tokaý arassalamak işleri taslamanyň daşky gurşawa ýetirjek täsirine hökmany baha bermek işleri doly tamamlanmazdan öň bikanun amala aşyryldy. Ýurduň gözegçilik edarasynyň duýduryşyndan soň gurluşyk işleri wagtlaýyn togtadyldy, «Google-yň» Finlýandiýadaky ýolbaşçysy Antti Ýarwinen bolsa bolup geçen ýagdaý üçin resmi taýdan ötünç sorap, kanunçylyk talaplaryny berjaý etmäge taýýardyklaryny bildirdi. Kompaniýa ýetirilen zyýanyň öwezini dolmak üçin 130 gektar meýdana täze agaç nahallaryny oturtmagy wada beren hem bolsa, ekologlar we 93 müňden gowrak gol çeken ýerli ýaşaýjylar muny ýeterlik däl diýip hasaplaýarlar.
Bellenilmeli z zat, bu iki gurluşyk meýdançasy «Google» kompaniýasynyň emeli aň infrastrukturasyny ösdürmäge gönükdirilen, umumy bahasy 13 milliard ýewro deň bolan mega-taslamasynyň bir bölegidir. Finlýandiýanyň hökümeti we Premýer-ministr Petteri Orpo bu iri maýa goýumlary goldan hem bolsalar, tokaýlaryň bikanun çapylmagyny berk condemned etdiler. Häzirki wagtda arzan energiýa we salkyn howa şertleri sebäpli Finlýandiýada maglumat merkezlerini gurmak boýunça 145 sany täze taslama seredilýär, emma bu waka tehnologiýa ägirtleriniň daşky gurşawa ýetirýän täsirine gözegçiligi güýçlendirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek subut etdi.
Blitz