Oýun sanawy

Ýakyn günlerde Ýeriň magnitosferasynda geomagnit işjeňligi ýokarlanar

10 Aprel. 11:32

Çeşme

Hünärmenleriň çaklamalaryna görä, 10-njy aprelden 12-nji aprel aralygynda Ýer şarynda geomagnit tolgunyşyklarynyň bolmagyna garaşylýar. Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň ýöriteleşdirilen barlaghanalarynyň berýän maglumatlaryna görä, bu tebigy hadysanyň ýüze çykmak ähtimallygy 90 göterime çenli ýetýär. Magnit meýdanynyň asuda ýagdaýdan tolgunyşykly ýagdaýa geçmegi Gündäki koronal deşikleriň täsiri we Günüň madda zyňyndylary bilen düşündirilýär.

Anna güni gijesinden başlap, magnit meýdanynyň durnuksyzlygy artar we 11-nji aprelde ortaça güýçdäki (G2 derejeli) magnit tupanynyň bolmagyna garaşylýar. Alymlar bu döwürde Kp-indeksiniň 5-e çenli ýokarlanyp biljekdigini duýdurýarlar. Şeýle-de, aprel aýynyň dowamynda, hususan-da 17-nji we aýyň ahyryndaky günlerde hem meňzeş geomagnit hadysalarynyň gaýtalanmagy ähtimaldyr.

Geomagnit tupanlary, esasan, kosmos nawigasiýasyna, hemra aragatnaşygyna we energetika ulgamlaryna täsir edip bilýär. Günüň ýokary işjeňligi zerarly Ýeriň magnit meýdanynda ýüze çykýan yrgyldylar radioaragatnaşykda ownuk bökdençlikleriň döremegine sebäp bolup biler. Şol bir wagtyň özünde, ýokary giňişliklerde seýrek duş gelýän "demirgazyk şöhlesiniň" emele gelmegi üçin hem şertler döreýär.

Kosmos barlaglary institutynyň bilermenleri Günüň işjeňliginiň hemişe öňünden aýdyp bolmaýan häsiýetini nazara alyp, takyk maglumatlaryň diňe gysga möhletli çaklamalar arkaly berilýändigini ýatladýarlar. Häzirki wagtda kosmos gurşawyna yzygiderli gözegçilik edilýär we täzelenen maglumatlar ylmy-barlag merkezleriniň resmi sahypalarynda onlaýn tertipde çap edilýär. Bu bolsa degişli düzümlere geomagnit işjeňligine öňünden taýýarlyk görmäge mümkinçilik berýär.

















Bangladeşde gyzamyk we denge keselleriniň ýaýramagy sebäpli saglygy goraýyş ulgamy kynçylyklara duş gelýär

10 Sen. 09:46

Çeşme

Bangladeşde ýurduň taryhynda iň uly gyzamyk epidemiýasy hasaba alnyp, keselhanalaryň näsaglardan dolmagy netijesinde saglygy goraýyş ulgamy agyr kynçylyklary başdan geçirýär. ABŞ-nyň Kesellere gözegçilik we öňüni alyş merkezleriniň hamana Bangladeşiň Saglygy goraýyş ministrliginiň maglumatlaryna salgylanyp «Reuters» gullugynyň habar berşi ýaly, 2026-njy ýylyň mart aýyndan bäri bu kesel sebäpli 999 ölüm hadysasy we 166 müňden gowrak şübheli näsag ýüze çykaryldy. Kesellänleriň agramly bölegini bäş ýaşa çenli çagalar düzýär.

Ýurtdaky saglygy goraýyş ýagdaýyny denge gyzzyrmasynyň hem birden ýaýramagy has-da kynlaşdyrýar. Ýylyň başyndan bäri denge keseli sebäpli 45 müňden gowrak adam hassahana ýerleşdirilip, bir günüň dowamynda keselhana düşýänleriň sany iň ýokary görkezijä ýetdi. Şunlukda, keselhanalarda orunlaryň, dermanlaryň hem-de çagalar üçin niýetlenen fiziologik erginleriň ýetmezçiligi ý кур çykdy.

Epidemiýanyň şeýle giň gerim almagyna 2024-2025-nji ýyllarda syýasy çökgünlik sebäpli meýilnamalaýyn sanjym işleriniň bökdelemegi hem-de wagtlaýyn hökümetiň milli sanjym kampaniýalaryny ýatyrlyp, derman satyn alyş ulgamyny üýtgetmegi sebäp boldy.