Oýun sanawy

Braziliýaly alym ýaşaýşyň bolmagy mümkin bolan Ýere meňzeş 8 planetany tapdy

26 Sen. 12:50

Çeşme

Braziliýaly gözlegçi Fabiu Kalabriýa Ewanželista da Silwa kosmosdaky 6 müň obýekt baradaky maglumatlary etraply seljerip, suwuň suwuk görnüşde saklanmagy we ýaşaýşyň emele gelmegi üçin amatly şertlere eýe bolan sekiz sany ekzoplanetany ýüze çykardy. Açylan obýektleriň arasynda Ýere iň meňzeş planeta hökmünde 2022-nji ýylda tapylan GJ 1002b görkezilýär. Bizden 16 ýagtylyk ýyly uzaklykda ýerleşýän we gyzyl göýdük ýyldyzynyň daşyndan 10 günde bir gezek aýlanýan bu planetanyň Ýer bilen meňzeşlik derejesi 98 göterim diýlip baha berilýär.

Alysda ýerleşýän ekzoplanetalary göni öwrenmegiň mümkin däl-digi sebäpli, astrofizikler teleskoplaryň kömegi bilen olaryň atmosferasyny seljerip, janly organizmleriň işjeňligini aňladýan biosignaturalary — himiki yzlary gözleýärler. Mysal üçin, K2-18b ekzoplanetasynyň atmosferasynda metanyň, kömürturşy gazynyň we Ýerde planktonlar tarapyndan öndürilýän dimetilsulfidiň alamatlary tapyldy. Şeýle-de bolsa, hünärmenler şeýle gazlaryň janly organizmleriň gatnaşmagy bolmazdan, diňe geologik amallaryň netijesinde hem emele gelip biljekdigini bellemäge kömek edýärler.

Çylşyrymly organiki birleşmeleriň ýüze çykarylmagy hem planetada ýaşaýşyň bardygyny doly subut etmeýär. Bennu asteroidinden alnan nusgalarda aminokislotalary, RNT we DNT-niň düzüm böleklerini öz içine alýan onlarça organiki molekulalar tapylan hem bolsa, olaryň radiasiýa ýa-da obýektler arasyndaky himiki täsirleşmeler sebäpli emele gelen bolmagy mümkindir. NASA-nyň Astrobiologik seljeriş barlaghanasynyň gözlegçisi Hose Aponte geologik şertlerde çalt dargaýan näzik nukleotid birleşmeleriniň ýa-da RNT zynjyrlarynyň tapylmagynyň ýaşaýşyň barlagyny subut etmekde kassetaly subutnama boljakdygyny düşündirdi.

Mundan başga-da, alymlar Gün ulgamynyň öz içindäki kosmik missiýalara uly umyt baglaýarlar. «Europa Clipper» kosmos apparaty 2030-njy ýylda Ýupiteriň Ýewropa hemrasyndaky buz gatlagynyň astynda ýerleşýän ummany öwrenmegi meýilleşdirýär. Şeýle hem 2034-nji ýylda Saturnyň Titan hemrasyna gonjak «Dragonfly» missiýasy ýaşaýşyň emele gelmegi bilen baglanyşykly çylşyrymly himiki alamatlary gözlemek işlerine badalga berer.

‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌

Günorta afrikaly ýazyjy emeli aňyň kömegi bilen 370-den gowrak kitap neşir edip, 1 million dollar gazandy

24 Okt. 13:11

Çeşme

Koral Hart lakamy bilen tanalýan günorta afrikaly ýazyjy soňky 20 aýyň dowamynda emeli aň ulgamlarynyň kömegi bilen 371 sany kitaby ýazyp, neşir etmegi başardy. Yerli «EWN» radiosynyň habar bermegine görä, öň 14 ýyllap neşirýat ulgamynda zähmet çeken awtor 2025-nji ýylyň fewralynda emeli aň teknolojialaryny özleşdirip, gysga wagtyň içinde doly derejeli romanlary döretmäge mümkinçilik berýän hususy ulgamyny işläp düzdi. Ýazyjy her bir eseriň sýužetini, stiline hem-da каarakterlerini özi kesgitläp, emeli aňa meýilnama berýär, alnan garalama bolsa jemleýji tapgyrda awtor tarapyndan redaktirlenýär.

Täze romany döretmek üçin emeli aňa bary-ýogy 45 minut töweregi wagt gerek bolup, taýýar tekst iki gezek neýroulgamdan geçirildikden soň adam tarapyndan okalyp, neşire taýýarlanýar. Awtor öz kitaplarynyň 1 milliondan gowrak nusgasyny satmagy başardy we 2026-njy ýylda 1 million dollardan gowrak peýda gazandy. Ýazyjynyň emeli aň bilen bilelikde döreden söýgi romanlarynyň biri hatda «Amazon» platformasynyň iň geçginli 100 bestselleriniň hataryna girmegi başardy.

Häzirki wagtda Koral Hart öz eserlerini sanly, çap edilen we audio formatlarda okyjylara hödürleýär hem-da özüni täjirçilik edebiýatynda täze eýýamyň düýbüni tutujy hökmünde görkezýär. Şeýle hem ol emeli aňdan peýdalanmak ýoly bilen kitap ýazmak dyesinde beýleki awtorlar üçin «Authorythm» diýlip atlandyrylýan ýörite programma üpjünçiligini taýýarlaýar. Bu täsin tejribe edebiýat äleminde emeli aňyň amaly mümkinçilikleriniň täze sahypasyny açdy.

‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌