Oýun sanawy
Halkara maliýe guramasy geljekki onýyllykda dünýä zähmet bazarynda emele geljek çynlakaý üýtgeşmeler barada duýdurýar
27 Iýun. 06:46Bütindünýä bankynyň hünärmenleri tarapyndan taýýarlanan we iş üpjünçiligi meselelerine bagyşlanan täze hasabatda ösüp barýan ýurtlaryň ýakyn wagtda taryhda görülmedik demografik synag bilen ýüzbe-ýüz boljakdygy bellenilýär. Resminamadaky maglumatlara görä, 2035-nji ýyla çenli dünýä boýunça 1,2 milliard töweregi ýaş nesil zähmet çekmäge ukyply ýaş derejesine ýeter. Bu görkeziji adamzat taryhyndaky iň ýokary tolkun bolup, ol dünýä ykdysadyýetiniň häzirki wagtda haýallamagy we täze iş orunlarynyň ýetersizligi sebäpli has-da çylşyrymlaşýar.
Halkara seljermejileriň çaklamalaryna laýyklykda, bu ägirt uly köpçüligiň diňe 400 milliondan gowragyny resmi taýdan durnukly iş bilen üpjün etmek başardar. Şol bir wagtyň özünde, takmynan 300 milliona golaý ýaşlaryň hiç hili zähmet pillesiz, hünär taýýarlyksyz we bilimsiz galmak ähtimallygy örän ýokarydyr. Bu bolsa öz gezeginde dünýä derejesinde garyplygyň artmagyna hem-de jemgyýetçilik durnuklylygynyň gowşamagyna getirip biljek esasy faktorlaryň biri hökmünde görkezilýär.
Hasabatda iň kyn sebit hökmünde Afrikanyň Sahara çölüniň günortasyndaky döwletler bellenilip, ol ýerdäki ýaşlaryň sanynyň 2000-nji ýyl bilen deňeşdirilende tas 2,5 esse köpelip, 330 milliondan aşjakdygy aýdylýar. Şeýle hem Günorta Aziýa, Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika sebitlerinde güýçli demografik basyş emele geler. Ýöne bankyň hünärmenleri häzirki nesliň öňkülerden has bilimli we taýýarlyklydygyny, eger döwletler tarapyndan olara zerur şertler döredilse, murnuň içerki islegi we ykdysadyýeti galkyndyrjak uly mümkinçilige öwrülip biljekdigini nygtaýarlar.
Ýurtlaryň hökümetlerine bu ugurda esasy üç sany çäre, ýagny infrastruktirany ösdürmek, telekeçilik gurşawyny kämilleşdirmek we hususy maýany işe girizmek maslahat berilýär. Täze durnukly iş orunlaryny döretmäge ukyply bolan esasy pudaklar hökmünde bolsa energetika, oba hojalygy, saglygy saklaýyş, gaýtadan işleýän senagat hem-de syýahatçylyk ugurlary görkezilýär. Häzirki döwürde döwletleriň öňünde duran iň baş maksat ýaşlary diňe bir iş bilen üpjün etmän, eýsem olaryň ukybyna we hünärine laýyk gelýän ýokary hilli şertleri hödürlemekden ybaratdyr.
Şeýle hem okanyň
Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady
10 Sen. 16:31Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.
Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.
Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.
Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.
Blitz