Oýun sanawy

Türkmenistanyň Saglygy goraýyş ministrligi tomus paslynda şahsy saglygy goramagyň toplumlaýyn usullaryny mälim etdi

15 Iýun. 08:41

Çeşme

Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Saglygy goraýşyň habarlar merkezi tomus aylaranyň aşa gyzgyn şertlerinde raýatlaryň saglygyna ýetip biljek howplary azaltmaga gönükdirilen resmi gollanmany ýaýratdy. Lukmançylyk hünärmenleri esasan hem çagalaryň we ýaşuly adamlaryň açyk howada bolýan wagtyna berk gözegçilik edilmeginiň zerurdygyny nygtaýarlar. Gezelenç etmek üçin iň amatly wagt hökmünde Günüň işjeňliginiň pes bolan ir säher we agşam sagatlary görkezilýär. Gündizine köçä çykylanda bolsa başgaplary, saýawanlary ulanmak we ýanyňda hemişe arassa agyz suwuny götermek esasy şert bolup durýar, şol bir wagtda Günüň şöhlesinden çäkli peýdalanmagyň organizmde D witaminini emele getirmekde uly ähmiýetiniň bardygy bellenilýär.

Tomus paslynda dürli keselleriň öňüni almakda iýmitleniş ulgamyny üýtgetmek we organizmiň suwsuzlanmagynyň öňüni almak üçin kada laýyk suw režimini saklamak möhüm orny eýeleýär. Gyzgyn günlerde agyz suwuny içmegiň gundelik mukdary 1,5–2 litrden az bolmaly däldir, şeýle hem iýmit sanawynda her gün gök önümleriň we miweleriň birnäçe görnüşi bolmalydyr. Şonuň bilen birlikde, ýürek-damar lukmanlary günüň dowamynda duz ulanmagy gaty pes derejelere çenli azaltmagy maslahat berýärler, azyk zäherlenmeleriniň öňüni almak maksady bilen bolsa lukmanlar şöhlat önümlerini hem-de demir we aýna gaplarda uzak wagtlap saklanýan konsorwirlenen önümleri iýmekden daş durmagy ündeýärler.

Türkmen lukmanlarynyň öňüni alyş strategiýasy gan basyşynyň derejesini we ganyň düzümindäki süýjini yzygiderli gözegçilikde saklamak ýaly möhüm ugurlary hem öz içine alýar. Näsaglara öz maşgala lukmanlary bilen hemişe habarlaşyp durmak we olaryň beren aýratyn görkezmelerini doly berjaý etmek maslahat berilýär. Immuniteti berkitmegiň goşmaça çäresi hökmünde hünärmenler türkmen halkynyň Milli Lideriniň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ylmy-ensiklopedik kitabynda ýazylan dermanlyk otlardan taýýarlanylýan şypaly çaýlary içmegi maslahat berýärler, emma bu serişdeleri ulanmazdan ozal hökman maşgala lukmany bilen maslahatlaşmalydyr.

Lukmançylyk maslahatlarynyň jemleýji böleginde raýatlara döwlet ätiýaçlandyrmasynyň mümkinçiliklerinden peýdalanyp, saglygy yzygiderli berkitmegiň ýollary ýatladylýar. Ekspertler adamlara ýurtda hereket edýän, döwrebap şypahana we dynç alyş merkezlerinde ýylda azyndan bir gezek dynç almagy we saglygyny dikeltmegi maslahat berýärler. Arassaçylyk düzgünlerini berjaý etmek, yzygiderli sport bilen meşgullanmak, zyýanly endiklerden daşda durmak we şypahanalarda öz wagtynda dynç almak sebitiň yssy iklim şertlerinde ilatyň durmuş hilini ýokary derejede saklamagyň esasy kepilidir.

















Türkmenistanyň döwlet tebigy goraghanalary manul pişigini öwrenmek boýunça bilelikdäki gözleg işlerini geçirdiler

Bugün 07:05

Çeşme

«Köpetdag», «Bathyz», «Köýtendag» we «Gaplaňgyr» döwlet tebigy goraghanalarynyň ylmy işgärleri Köpetdagyň beýik dag guşaklyklarynda täsin seýrek duş gelýän ýabany pişik bolan manuly gözlemek we gözegçilik etmek boýunça bilelikde giň göwrümli işleri geçirdiler. Bu barada «Türkmenistan» gazetinde habar berildi.

Manul 2024-nji ýylda çap edilen Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň 4-nji neşirinde «ýitip barýan görnüş», Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) Gyzyl sanawynda bolsa «ýitmek howpuna ýakyn görnüş» derejesi bilen kesgitlendi. XIX asyryň ahyrlarynda we XX asyryň ortalarynda ýurdumyzyň daglyk bölgelerinde köp gabat gelen hem bolsa, soňky ýyllarda bu haýwan hakynda takyk maglumatlar örän azdy.

Ylmy işgärleriň 2018-nji ýyldan bäri geçirýän gözegçilikleriniň netijesinde manul pişigi Duşakerek dagynda, «Köpetdag» goraghanasynyň çäginde, Mürze dagynda, Daştoý deresinde, Uly Balkanda, golaýda bolsa Balkan welaýatynyň Daşky gurşawy goramak müdirligi bilen bilelikde geçirilen barlaglarda Kiçi Balkan dagynda fototuzaklaryň üsti bilen hasaba aldy.

Manul — gür tüýli, gysga aýakly, ýüzünde özboluşly gara zolaklary bolan kiçi göwrümli ýabany pişikdir. Beýleki pişik gurluşly haýwanlar bilen deňeşdirilende tizliginiň haýallygy sebäpli, ol öz awuny gemrijileriň hinleriniň hem-de gaýa jaýryklarynyň agzynda bukulyp awlaýar. Gizlenmek häsiýetiniň ýokarylygy sebäpli manul tebigatda örän seýrek duş gelýän we az öwrenilen görnüşleriň biri bolmagynda galýar.