Oýun sanawy

Solar Orbiter Günüň iki tarapyny birwagtda synlaýar

29 Mart. 11:40

Çeşme

Ýewropa kosmos agentliginiň (ESA) we NASA-nyň bilelikdäki taslamasy bolan "Solar Orbiter" kosmos apparaty 2026-njy ýylyň mart aýynyň ahyrynda özüniň täze orbital nokadyny eýeledi. Bu nokat Ýeriň Günden garşydaky tarapynda ýerleşip, alymlara Günüň hem Ýerden görünýän tarapyny, hem-de "arka" tarapyny (Invisible side) bir wagtyň özünde gözegçilikde saklamaga mümkinçilik berýär. Şeýle ýerleşiş Gün fizikasyny öwrenmekde we kosmos howasyny çaklamakda täze sahypalary açýar.

Häzirki wagtda kosmos apparaty Günden takmynan 82 million kilometr (0.55 AU) uzaklykda bolup, Ýerden iň daşky nokadyna ýetdi. Birnäçe günüň dowamynda saklanjak bu üýtgeşik ýagdaýdan soň, apparat öz orbitasy boýunça öňe hereket edip başlar. Emma muňa garamazdan, Günüň Ýerden görünmeýän arka tarapynyň ep-esli bölegi ýene birnäçe aýlap alymlaryň gözegçiligi üçin elýeterli bolar. Bu bolsa Gün tegmilleriniň we işjeň zolaklaryň Ýere öwrülmezinden has öň ýüze çykarylmagyna şert döredýär.

Ylmy çaklamalara görä, şu ýylyň ýaz paslynyň ahyryna çenli Günüň uzakdaky tarapynyň takmynan üçden iki bölegini synlamak mümkin bolar. Tomsuň ahyrynda bolsa, "Solar Orbiter" Ýer bilen Günüň arasyndaky göni çyzyga geler we ýerüsti teleskoplaryň görýän meýdançasyny kosmosdan has takyk we jikme-jik görnüşde öwrenmäge ýardam berer. Bu missiýa, esasan, Günüň polýuslaryny we Gün şemalynyň döreýiş mehanizmlerini öwrenmäge gönükdirilendir.

Bellenilip geçilmeli möhüm ýagdaý, bu döwürde Günüň arka tarapynda hasaba alnan alawlamalar we Gün tegmilleri resmi dünýä kataloglaryna wagtlaýynça girizilmez. Maglumatlaryň takyklygyny we ylmy statistikanyň arassalygyny saklamak üçin, kataloglarda diňe Günüň Ýere öwrülen tarapyndaky hadysalar hasaba alynýar. "Solar Orbiter" tarapyndan alynýan maglumatlar bolsa geljekde Gün işjeňliginiň 360 derejeli kartasyny döretmek we Ýeriň magnit meýdanyna ýetirip biljek täsirlerini has ir çaklamak üçin peýdalanylar.

















NASA-nyň «Habbl» teleskopy älem «köpürjiginiň» içki gurluşyny surata düşürdi

09 Sen. 11:31

Çeşme

NASA-nyň «Habbl» älem teleskopy Ýerden 160 müň ýagtylyk ýyly uzaklygynda ýerleşýän Uly Magellan Buludyndaky N44 dumanlygynyň täze suratyny aldy. Altynbalyk ýyldyzlar toparynda ýerleşýän bu dumanlygyň merkezinde 500 müň töweregi ýyldyz hem-de gaz we tozandan ybarat dykyz gabyk bilen gurşalan ägirt uly boşluk ýerleşýär. Alymlaryň bellemegine görä, bu boşluk güýçli ýyldyz ýelleriniň we täze ýyldyzlaryň partlamalarynyň täsiri astynda emele gelipdir.

Barlagçylar suratyň ýokarky sag tarapyndaky N44F kiçijik köpürjigine aýratyn üns berýärler. Onuň töwereginde özboluşly sütünlerden ybarat gurluşlar we şöhlelenme akymlary görünýär. Bu sebitde entek ömrüniň ilkinji tapgyrynda duran, wodorody geliý elementine öwrüp başlamadyk 30 müň töweregi örän ýaş ýyldyz ýüze çykaryldy.