Oýun sanawy

Kofeniň çäkli mukdary ruhy saglygy goramakda täze mümkinçilikleri açýar

26 Aprel. 15:37

Çeşme

Şanhaýyň Fudan uniwersitetiniň hünärmenleri tarapyndan geçirilen uzak möhletleýin ylmy barlaglar, kofe içmegiň ynsan psihikasyna ýetirýän oňyn täsirlerini tassyklady. On ýyldan gowrak wagtyň dowamynda 460 müňden gowrak adamyň saglyk ýagdaýyna gözegçilik eden alymlar, bu içginiň depressiýa garşy göreşmekde uly ähmiýete eýedigini ýüze çykardylar. Barlagyň netijeleri kofeniň peýdasynyň içilýän mukdaryna gönüden-göni baglydygyny görkezýär.

Alymlaryň gelen netijesine görä, günde iki ýa-da üç bulgur kofe içmek ruhy saglyk üçin iň amatly ölçeg hasaplanýar. Bu mukdar adamyň stres derejesini peseltmäge we ruhy gamgynlygyň öňüni almaga ýardam edýär. Şol bir wagtyň özünde, kofeni aşa köp ulanmak, ýagny günde bäş bulgurdan geçirmek, tersine, nerwi ulgamyna agram salyp, dürli psihiki bozulmalaryň döremek howpuny artdyryp bilýär.

Bu tebigy içginiň düzümindäki polifenollar we hlorogen turşusy ýaly müňden gowrak işjeň madda bedendäki sowuklama hadysalaryna garşy göreşýär. Kofein bolsa beýniniň işjeňligini kadalaşdyryp, nerwi öýjüklerini daşky gurşawyň ýaramaz täsirlerinden goraýar. Ylmy taýdan subut edilen bu häsiýetler, kofeniň diňe bir güýç beriji içgi däl-de, eýsem ruhy durnuklylygy saklaýan serişdedigini subut edýär.

Häzirki wagtda dünýäde ruhy bozulmalardan ejir çekýänleriň sanynyň artmagy sebäpli, iýmitleniş medeniýetine täzeçe çemeleşmek zerurlygy ýüze çykýar. Alymlar kofeni kadaly we çäkli mukdarda ulanmagy gündelik durmuş ýörelgesine girizmegi maslahat berýärler. Bu ýönekeý usul sagdyn iýmitlenmek we işjeň durmuş ýörelgesi bilen birleşdirilende, psihiki durnuklylygy saklamagyň täsirli guralyna öwrülip biler.

















Bangladeşde gyzamyk we denge keselleriniň ýaýramagy sebäpli saglygy goraýyş ulgamy kynçylyklara duş gelýär

10 Sen. 09:46

Çeşme

Bangladeşde ýurduň taryhynda iň uly gyzamyk epidemiýasy hasaba alnyp, keselhanalaryň näsaglardan dolmagy netijesinde saglygy goraýyş ulgamy agyr kynçylyklary başdan geçirýär. ABŞ-nyň Kesellere gözegçilik we öňüni alyş merkezleriniň hamana Bangladeşiň Saglygy goraýyş ministrliginiň maglumatlaryna salgylanyp «Reuters» gullugynyň habar berşi ýaly, 2026-njy ýylyň mart aýyndan bäri bu kesel sebäpli 999 ölüm hadysasy we 166 müňden gowrak şübheli näsag ýüze çykaryldy. Kesellänleriň agramly bölegini bäş ýaşa çenli çagalar düzýär.

Ýurtdaky saglygy goraýyş ýagdaýyny denge gyzzyrmasynyň hem birden ýaýramagy has-da kynlaşdyrýar. Ýylyň başyndan bäri denge keseli sebäpli 45 müňden gowrak adam hassahana ýerleşdirilip, bir günüň dowamynda keselhana düşýänleriň sany iň ýokary görkezijä ýetdi. Şunlukda, keselhanalarda orunlaryň, dermanlaryň hem-de çagalar üçin niýetlenen fiziologik erginleriň ýetmezçiligi ý кур çykdy.

Epidemiýanyň şeýle giň gerim almagyna 2024-2025-nji ýyllarda syýasy çökgünlik sebäpli meýilnamalaýyn sanjym işleriniň bökdelemegi hem-de wagtlaýyn hökümetiň milli sanjym kampaniýalaryny ýatyrlyp, derman satyn alyş ulgamyny üýtgetmegi sebäp boldy.