NASA-nyň "Perseverance" mars apparaty Gyzyl planetanyň ýüzünde ilkinji gezek korundyň — Ýer ýüzünde ýakut (rubin) we sapfirleriň emele gelmegine sebäp bolýan mineralyň spektral alamatlaryny ýüze çykardy. Bu ylmy açyş Ýezero krateriniň gyrasyndaky dag jynslarynyň düzüminde tapyldy. Alymlar indi bu mineralyň Marsyň özboluşly we Ýerdäkiden düýpli tapawutlanýan şertlerinde nähili kemala gelip bilendigi baradaky sowallara jogap gözleýärler.

"Perseverance" apparaty 2021-nji ýylyň fewralynda Ýezero kraterine gondy we şol wagtdan bäri planetanyň geçmişini öwrenmegini dowam edýär. Bu sebit geçmişde suwuň bolan bolmagy we gadymy ýaşaýşyň yzlaryny saklamagy ähtimal ýer hökmünde saýlanypdy. Korund ýaly minerallaryň tapylmagy bolsa krateriň geologik taryhynyň öň çaklanylyşyndan has çylşyrymly bolandygyny we ýokary basyşly ýa-da gyzgynlykly hadysalaryň bolup geçendigini görkezýär.

Dag jynslarynyň düzümini anyklamak üçin "SuperCam" atly ýöriiteleşdirilen lazer guraly ulanylýar. Bu gural daşlaryň ýüzüne lazer şöhlesini goýberip, materialyň örän inçe gatlagyny bugardýar we plazma emele getirýär. Şol plazmanyň şöhlelenmesi laboratoriýada seljerilip, mälim bolan minerallaryň spektrleri bilen deňeşdirilýär. Şeýlelikde, alymlar göni el degirmezden, millionlarça kilometr uzaklykdan daşlaryň himiki düzümini anyklap bilýärler.

Los-Alamos milli laboratoriýasynyň alymlar topary Ýezero kraterindäki "Hampden_River", "Coffee_Cove" we "Smiths_Harbour" diýlip atlandyrylan üç sany nusgany jikme-jik öwrendiler. Ozal bu daşlaryň düzüminde diňe plagioklaz mineralynyň bardygy çaklanylýardy. Emma geçirilen barlaglar üç walentli hromyň aýdyň alamatlaryny ýüze çykardy, bu bolsa korundyň (rubin we sapfiriň esasy mineraly) bardygyny ylmy taýdan tassyklady.