Oýun sanawy


Ýuwaş ummanyndaky global ekologik anomaliýanyň güýçlenmegi barada halkara duýduryş yglan edildi
14 Iýun. 07:05Bütindünýä ylmy jemgyýetçiligi Ýuwaş ummanynyň ekwator zonasyndaky suw gatlaklarynyň yzygiderli gyzmagy netijesinde ýüze çykýan El-Nino klimat hadysasynyň taryhy güýjüne ýetjekdigini çenleýärler. Halkara meteorologiýa gulluklarynyň maglumatlaryna görä, bu gezekki tebigi sikl howa şertlerine gözegçilik edilip başlanan döwürden bäri iň iri ekologik betbagtçylyga öwrülip biler. Tebigi ýylama hadysasynyň dünýäniň umumy gyzyş prosesleri bilen utgaşmagy planetanyň atmosfera ýagdaýynyň durnuklylygyny pozmak wezipesini ýüze çykarýar hem-de hünärmenleri howpuň derejesini iň ýokary görkezijilerde bahalandyrmaga mejbur edýär.
Ekspertler El-Nino hadysasynyň gazylyp alynýan ýangyçlaryň senagatda ulanylmagy netijesinde emele gelen umumy ekologik durnuksyzlygyň fonunda has-da güýçlenýändigini belleýärler. Bu şertleriň bir wagtda ýüze çykmagy geçen asyryň ahyryndaky tebigi heläkçiliklerden hem bärden gaýtmajak adatdan daşary howa üýtgemelerine getirip biler. Sinoptikler häzirki ýagdaýy dünýäniň dürli sebitlerinde aşa gyzgyn howa, uly sil joşmalaryna, guraklyga, güýçli deňiz tupanlaryna we tokaý ýangynlaryna sebäp bolan 1997-nji ýylyň weýrançylykly möwsümi bilen deňeşdirýärler.
Metbugat serişdelerinde we ylmy guramalarda emele gelýän bu tebigi hadysa eýýäm «Godzilla» diýen resmi bolmadyk tehniki at berildi, bu bolsa onuň ägirt uly weýran ediji güýjüni aýdyň görkezýär. Ugurdaş hünärmenler bu hili adalgalaryň ulanylmagynyň maksadynyň ilat arasynda gorky döretmek däl-de, eýsem döwlet edaralaryny we adatdan daşary ýagdaýlar gulluklaryny wagtynda habardar etmekden ybaratdygyny aýdýarlar. Golaýlap gelýän howpuň möçberine dogry baha berilmegi sebit dolandyryşlaryna düzüm taslamalaryny öňünden taýýarlamaga we ykdysady ýitgileriň öňüni almaga mümkinçilik berer.
Ýagdaýyň köptaraply seljermesi bu global klimat üýtgemesiniň oba hojalygyna, energetika ulgamyna we dünýäniň logistika zynjyrlaryna göni täsir etjekdigini görkezýär. Halkara institutlar howp astyndaky geografik zonalarda durnuklaşdyryjy mehanizmleri işläp taýýarlamak üçin tagallalary birleşdirmäge çykyş edýärler. Häzirki wagtda alymlaryň esasy ünsi Ýuwaş ummanyndaky suw akymlarynyň dinamikasyna gönükdirilip, olar geljekki gyzyş derejelerini anyklamagyň esasy görkezijisi hasaplanýar.
Şeýle hem okanyň


Russiýanyň paýtagtynda iň uzak ýaşly ýaşaýjylaryň ýaş görkezijileri aýan edildi
10 Sen. 08:16Moskwa şäherinde häzirki wagtda iň uly ýaşly zenan ýaşaýjynyň 108 ýaşy, iň uly ýaşly erkek ýaşaýjynyň bolsa 105 ýaşy doldy. Bu barada şäheriň Zähmet we ilaty sosial taýdan goramak edarasyna salgylanmak bilen «Gazeta.ru» neşiri habar berýär.
Hünärmenleriň çaklamalaryna görä, Moskwada ortaça ömür dowamlylygy 2026-njy ýylda 80 ýaşdan gowrak bolar. Ýaşaýjylaryň ömür dowamlylygynyň mundan beýläk-de artmagy öňüni alyş lukmançylygynyň kämilleşmegi, emeli aň tilsimleriniň ornaşdyrylmagy hem-de şäher infrastrukturasynyň ösmegi bilen baglanyşdyrylýar.
Russiýa Federasiýasy boýunça ilatyň iň uzak ýaşaýan sebitleriniň sanawynda Inguşetiýa Respublikasy birinji orny eýeleýär. Şeýle hem ýokary görkezijili sebitleriň hataryna Dagystan, Moskwa şäheri, Kabardin-Balkar we Garaçaý-Çerkez respublikalary girdi.