Ispaniýanyň Teruel ýepiskoplygynyň arhiwinden tapylan we 1485-nji ýyla degişli bolan täsin inkunabula orta asyr ynsanlarynyň tebigy hadysalara bolan garaýşyny görkezýän gymmatly çeşme bolup hyzmat edýär. Lukman we astrolog Diego de Torresiň awtorlygyndaky bu seýrek kitapda 1485-nji ýylyň 16-njy martynda boljak Günüň tutulmasyndan aman galmagyň ýollary barada giňişleýin maslahatlar berilýär. Şol döwürde bu astronomik hadysa diňe bir asman görnüşi däl-de, eýsem, dünýä injek mergi ýaly elhenç keselleriň we betbagtçylyklaryň habarçysy hökmünde kabul edilipdir.

Awtor öz gollanmasynda ilatyň gorkusyny ýeňmek üçin dürli we täsin maslahatlary hödürläpdir. Torresiň pikiriçe, "gelýän derdi-beladan" goranmak üçin ak çakyrdan doly el çekip, diňe gyzyl çakyr içmek, şeýle-de ýumurtga we balyk iýmekden saklanmak zerur bolupdyr. Mundan başga-da, öýleri we elleri sirke (uksus) gatylyp taýýarlanan suw bilen ýuwmak hem-de işjeň gezelenç etmek keselden goranmagyň esasy serişdeleri hasaplanypdyr. Geň galdyrýan tarapy, kitapda gözleri goramak barada hiç hili maglumat ýok, sebäbi şol döwrüň adamlary bu hadysany synlamaga milt edip bilmän, gorkudan ýaňa gizlenmegi saýlapdyrlar.

Taryhy tapyndy Ispaniýada 2026, 2027 we 2028-nji ýyllarda boljak doly Gün tutulmalaryna garaşylýan döwürde ýüze çykdy. XV asyrda adamlar bu hadysadan gorkup, öz ýaşaýan ýerlerini terk eden bolsalar, häzirki döwürde dünýäniň ähli künjeklerinden gelýän syýahatçylar bu pursadyň merkezinde bolmak üçin ägirt uly serişdeleri sarp edýärler. Bu ýagdaý adamzadyň tebigat baradaky bilimleriniň we tehnologik ösüşiniň asyrlar boýy nähili üýtgändigini subut edýär.

Häzirki wagtda bu taryhy kitabyň dünýäde bary-ýogy iki sany nusgasy belli bolup, olaryň biri ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatynda, beýlekisi bolsa Ispaniýanyň Teruel şäherinde saklanýar. Teruelden tapylan nusga biziň günlerimize çenli örän oňat ýagdaýda saklanyp galandygy we seýrek duş gelýänligi sebäpli, ylmy dünýäde uly ähmiýete eýedir. Bu resminama orta asyr medeniýetiniň, lukmançylygynyň we astronomiýasynyň nähili inçe ýüpler bilen baglanşandygyny görkezýän taryhy bir ýadygärlikdir.