Oýun sanawy

Wengriýanyň Prezidenti Tamaş Şuýok Premýer-ministriň wezipeden çekilmek baradaky talabyny ret etdi

20 Maý. 10:34

Çeşme

Wengriýada döwletiň iň ýokary wezipeli şahslarynyň arasyndaky gapma-garşylyk bilen baglylykda içerki syýasy krizis ýüze çykdy. Ýurduň Prezidenti Tamaş Şuýok häzirki Premýer-ministr Peter Madýaryň maý aýynyň ahyryna çenli prezidentlik wezipesinden möhletinden öň çekilmek baradaky talabyny resmi taýdan ret etdi. Döwlet baştutany öz wezipelerini konstitusiýa kadalaryna doly laýyklykda ýerine ýetirmegi dowam etdirjekdigini nygtady.

Wenger lideri özüniň resmi beýanatynda wezipesinden gitmegi üçin hiç hili kanuny ýa-da hukuk esaslarynyň ýokdugyny düşündirdi. Ol wezipä girişende Baş Kanuna wepaly bolmak barada kasam edendigini we konstitusion tertibe wepaly galjakdygyny ýatlatdy. Wengriýanyň hereket edýän kanunçylygyna laýyklykda, Prezident parlament agzalary tarapyndan anyk bäş ýyl möhlete saýlanýar we ony wezipesinden çetleşdirmek düzgünleri kanun arkaly berk guralýar.

Tamaş Şuýok respublika ýolbaşçysy wezipesine 2024-nji ýylda saýlandy we häzirki wagtda jemgyýetde ony goldamak boýunça giň gerimli çäreler alnyp barylýar. Prezidenti goramak üçin gol çekmek wezipesine tanymal syýasy işgärler, şol sanda öňki Premýer-ministr Wiktor Orban we onuň partiýa blogynyň wekilleri hem goşuldy. Prezidentiň tarapdarlary täze Premýer-ministriň apparaty tarapyndan edilýän basyşyň ýurduň demokratik ýörelgelerine we Konstitusiýasyna ters gelýändigini öňe sürýärler.

Ekspertleriň bellemegine görä, bu gapma-garşylyk prezident we hökümet institutlarynyň arasynda uzak möhletleýin hukuk jedeline getirip biler. Öňki Premýer-ministriň we onuň tarapdarlarynyň garaýşyna görä, wezipeden gysganyç gidilmegi baradaky talaplar ýurduň Konstitusiýasyna gönümel garşydyr. Ýakyn wagtda Wengriýanyň syýasy güýçleri döwlet dolandyryşynyň durnuksyzlaşmagynyň öňüni almak üçin dörän ýagdaýdan kanun esasynda çykyş ýoluny tapmaly bolarlar.

















Özbegistanyň Senaty latyn ýazuwyna adamlaryň geçmegini göz öňünde tutýan täze elipbiý taslamasyny tassyklady

10 Sen. 16:31

Çeşme

Özbegistanyň Parlamente degişli Senaty latyn ýazuwyna esaslanýan özbek elipbiýiniň gutarnykly görnüşini kabul etdi. Ýurtda ozal ulanylan 26 harpdan we 3 harp birikmesinden ybarat bolan ulgamyň deregine indi 28 harp we bir apostrof belgisi ulanylar. Täze kanun Özbegistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilenden soňra resmi taýdan güýje girer.

Bu dil özgertmesi umumy türki elipbiý standartyna ýakynlaşmak hem-de harplaryň ýazylyşyny ýeňilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylyp, goşa harplaryň deregine «Ş», «Ç», «Ö» we «Ğ» ýaly ýörite simwollar girizildi. Şeýle hem «ng» harp birikmesi elipbiýden aýrylyp, onuň sesi gepleşik dilinde saklanyp galar. Senatyň bellemegine görä, bu ädim özbek diliniň sanly gurşawda we internet torunda giňden ulanylyşyny aňsatlaşdyrar.

Milli ýazuw ulgamyny kämilleşdirmek çäresi raýatlara hem-de döwlet edaralaryna oňat şertleri döretmek bilen tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Resmi resminamalar, milli pul birligi hem-de okuw kitaplary haýallatman çalşyrylmazdan, adaty tertipde öz hereketini dowam eder. Raýatlaryň pasportlary we şahsy resminamalary bolsa möhleti tamamlanandan soň täzelener.

Ýatladyp geçsek, Özbegistanda latyn elipbiýine geçmek baradaky ilkinji kararmyza 1993-nji ýylda gol çekilipdi. Häzirki günde ýurtda kirill we latyn ýazuwlary bilelikde ulanylyp gelinýär. Täze tassyklanan reformanyň netijesinde umumy türki dünýäsiniň ýazuw standartlaryna doly geçmek üçin 33 ýyl töweregi wagt gerek boldy.