Oýun sanawy


Adamzat taryhyndaky iň gymmat bahaly inženerçilik taslamalary anyklandy
17 Mart. 11:09Häzirki zaman ylmynyň we tehnikasynyň ösüşi ägirt uly maliýe serişdelerini we onlarça ýyllap dowam edýän yzygiderli zähmeti talap edýär. Dünýäniň öňdebaryjy hünärmenleri adamzat siwilizasiýasynyň güýjüni we intellektual mümkinçiliklerini görkezýän iň gymmat bahaly tehnologiýa taslamalarynyň sanawyny düzdüler. Bu meýilnamalaryň durmuşa geçirilmegi diňe bir ylmy açyşlara däl, eýsem gündelik durmuşymyzda ulanylýan täze tehnologiýalaryň döremegine hem itergi berdi.
Sanawyň başynda takmynan 150 milliard dollar maýa goýlan Halkara kosmos stansiýasy (HKS) durýar. Bu ägirt uly orbital laboratoriýa 15 döwletiň tagallasy bilen döredilip, suwy arassalamak we sanly şekilleri gaýtadan işlemek ýaly ugurlarda täze açyşlara ýol açdy. Şeýle-de, Fransiýada gurulýan ITER termoýadro reaktory (65 milliard dollara çenli) we kämil kosmos teleskoplary bolan «Habbl» hem-de «Jeýms Uebb» özüniň gymmaty we ylmy ähmiýeti bilen tapawutlanýar.
Bölejikleriň fizikasyny öwrenmekde äkanunydygy subut edilen Uly adron kollaýderi hem iň çykdajyly taslamalaryň biridir. Fransiýa bilen Şweýsariýanyň serhedinde ýerleşýän bu desga maddy dünýäniň syrlaryny açmak bilen bir hatarda, lukmançylykda rak keselini bejermekde ulanylýan innowasion usullaryň kämilleşmegine goşant goşdy. Marsy öwrenmek üçin ugradylan «Perseverance» roweri bolsa, başga planetalarda ýaşaýyş gözleginde iň kämil mobil laboratoriýa hasaplanýar.
Bu tehnologik taslamalar adamzadyň bilim çäklerini giňeltmek bilen bir hatarda, inženerçilik pikiriniň iň ýokary derejesini alamatlandyrýar. Olar diňe bir ylmy barlaglar üçin däl, eýsem energiýa üpjünçiligi, lukmançylyk diagnostikasy we global monitoring ulgamlarynyň geljegi üçin binýatlaýyn ähmiýete eýedir. Her bir taslama dünýä ýurtlarynyň ykdysady we ylmy hyzmatdaşlygynyň miwesidir.
Şeýle hem okanyň


NASA-nyň «Habbl» teleskopy älem «köpürjiginiň» içki gurluşyny surata düşürdi
09 Sen. 11:31NASA-nyň «Habbl» älem teleskopy Ýerden 160 müň ýagtylyk ýyly uzaklygynda ýerleşýän Uly Magellan Buludyndaky N44 dumanlygynyň täze suratyny aldy. Altynbalyk ýyldyzlar toparynda ýerleşýän bu dumanlygyň merkezinde 500 müň töweregi ýyldyz hem-de gaz we tozandan ybarat dykyz gabyk bilen gurşalan ägirt uly boşluk ýerleşýär. Alymlaryň bellemegine görä, bu boşluk güýçli ýyldyz ýelleriniň we täze ýyldyzlaryň partlamalarynyň täsiri astynda emele gelipdir.
Barlagçylar suratyň ýokarky sag tarapyndaky N44F kiçijik köpürjigine aýratyn üns berýärler. Onuň töwereginde özboluşly sütünlerden ybarat gurluşlar we şöhlelenme akymlary görünýär. Bu sebitde entek ömrüniň ilkinji tapgyrynda duran, wodorody geliý elementine öwrüp başlamadyk 30 müň töweregi örän ýaş ýyldyz ýüze çykaryldy.