Oýun sanawy


Türkmenistanda innowasion sanly tehnologiýalar inçekeseli bejermek usullaryny döwrebaplaşdyrýar
24 Mart. 13:03Bütindünýä inçekesele garşy göreş güni mynasybetli BMG-niň Ösüş Maksatnamasy (BMGÖM) Türkmenistanda inçekeseliň bejergisini goldamak üçin niýetlenen sanly gurallaryň giňişleýin synyny çap etdi. Köp ýyllaryň dowamynda inçekeselli näsaglar her gün lukmançylyk edarasyna baryp, dermanlary şepagat uýasynyň gözegçiliginde kabul etmeli bolýardylar. Häzirki wagtda bolsa döwrebap sanly ulgamlar bu çemeleşmäni düýpgöter üýtgedip, bejergi döwrüni has oňaýly we netijeli ýagdaýa getirýär.
Täze girizilen sanly gurallaryň arasynda «akylly» derman gutulary (smart-pillboxes) we wideoaragatnaşyk arkaly bejergi goldawy (VST) aýratyn orun eýeleýär. Bu usullar näsagyň zerurlyklaryny ileri tutmak bilen, saglyk öýlerine ýa-da hassahanalara gündelik gatnamagyň zerurlygyny aradan aýyrýar. Näsaglar indi öz öýlerinde bejergi alyp bilýärler, bu bolsa bejergi tapgyrynyň dowamlylygyny üpjün etmekde we adamlaryň wagtyny tygşytlamakda uly ähmiýete eýedir.
«Akylly» derman gutusy dermanlary saklamak üçin niýetlenen elektron gural bolup, ol dermany kabul etmeli wagty gelende ýörite sesli duýduryş berýär. Ulgam gutynyň açylan wagtyny takyk bellige alýar we bu maglumaty lukmançylyk edarasynyň şepagat uýasyna onlaýn arkaly iberýär. Şeýlelikde, lukmanlar tutuş ýurt boýunça näsaglaryň dermanlaryny öz wagtynda kabul edişini uzak aralykdan gözegçilikde saklap bilýärler. Wideoaragatnaşyk (VST) ulgamy hem dermanlaryň kabul edilişini wideo arkaly tassyklamaga mümkinçilik berýän döwrebap alternatiwadyr.
Hünärmenleriň bellemegine görä, bu tehnologiýalar adaty bejergi ulgamynyň ornuny tutman, eýsem ony kämilleşdirýän täsirli gural bolup hyzmat edýär. Sanly çözgütler näsaglaryň mertebesini saklamaga, olaryň maddy we wagt çykdajylaryny azaltmaga hem-de jemgyýetçilik gysyşyny (stigmany) peseltmäge ýardam berýär. BMGÖM-niň bu başlangyjy Türkmenistanyň saglygy saklaýyş ulgamyny sanlylaşdyrmak we durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek ugrundaky möhüm ädimleriniň biridir.
Şeýle hem okanyň


Öte gyzgyn çaý we kofe içmek gyzylödek düwnüginiň ýüze çykmak töwekgelçiligini ýokarlandyrýar
Bugün 09:10Oksford uniwersitetiniň alymlarynyň 14 ýylyň dowamynda 1 milliona golaý adamyň maglumatlaryny seljerip geçiren barlaglaryna görä, örän gyzgyn çaýy we kofäni yzygiderli içmek gyzylödek düwnüginiň döremek töwekgelçiligini üç esse ýokarlandyryp biler. Düwnük keselini öwrenmek boýunça halkara agentligi tarapyndan 65℃ we ondan hem ýokary bolan içgiler örän gyzgyn diýlip klassifikasiýa edilýär. Günde alty we ondan köp çüýşeli şeýle içgileri kabul etmek gyzylödegiň tekiz öýjükli karsinomasynyň ýüze çykmak ähtimallygyny ep-esli artdyrýar.
Barlagyň awtorlarynyň biri, iýmit epidemiologiýasy boýunça hünärmen Keren Papýe adamlaryň köplenç içgileri 50–60°C temperaturada içýändigini we içgini içmek oňaýsyzlyk döredýän bolsa, onuň biraz sowamagyna garaşmalydygyny maslahat berýär. Şeýle hem ol gyzgyn içgilerden başga-da çilim çekmegiň, alkogol kabul etmegiň we semizligiň gyzylödek düwnüginiň esasy töwekgelçilik faktorlary bolmagynda galýandygyny ýatlatdy.