Oýun sanawy

Aşgabatly alpinist zenan Wanessa Murtazina Elbrus dagynyň iň ýokary nokadyna çykdy

10 Iýun. 07:28

Çeşme

Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy, işjeň sport bilen meşgullanýan Wanessa Murtazina Kawkazyň iň beýik nokady bolan Elbrus dagynyň günorta ugry boýunça iň ýokary nokadyna üstünlikli çykmagy başardy. Alpinistiň aýtmagyna görä, bu belent sepgide ýetmek durnukly we düýpli ýokary taýarlygy, bedeniň çydamlylygyny hem-de belent maksadaokunlylygy talap etdi. Bu şowly çykyş türkmenistanly sport söýüjileriň dag alpinizmine bolan gyzyklanmasynyň barha artýandygyny görkezýär.

Wanessanyň «Turkmenportal» redaktiw neşirine beren ýörite maglumatyna görä, açyk jemgyýetçilik çeşmelerinde Elbrus dagyny boýun egdiren türkmenistanly zenanlar barada maglumatlar we taryhy resminamalar örän azdyr. Şonuň üçin hem ol sebitde ilkinjileriň biri bolup beýiklige çykanyndan soň, özüniň gymmatly tejribesini, dag şertlerini we belentlikde düşen täsirli fotosuratlaryny jemgyýetçilik bilen gyssagly paýlaşmagy makul bilipdir.

Mälim bolşy ýaly, bu durnukly dag ýörişi 2026-njy ýylyň 6-njy iýunynda doly we üstünlikli amala aşyryldy. Ýörişiň ahyrynda gowşurylan resmi halkara şahadatnama laýyklykda, Wanessa Murtazina Elbrusuň deňiz derejesinden pasgylly 5 müň 642 metr belentlikde ýerleşýän iň ýokary we kyn nokadyna aýak basdy. Ýokary galmak prosesi howa şertlerine uýgunlaşmagyň (akklimatizasiýanyň) durnukly tapgyrlaryna laýyklykda guraldy.

Wanessa Murtazina özüniň gazanan bu taryhy üstünliginiň Türkmenistanyň sport jemgyýetçiligi üçin uly gyzyklanma döretjekdigine we dag syýahatyny gowy görýän, işjeň sagdyn durmuş ýörelgesini alyp barýan adamlary täze belent sepgitlere ruhlandyrjakdygyna tüýs ýürekden umyt edýär. Ýaş alpinistiň bu edermenligi ýurtda sportuň dürli görnüşleriniň, şol sanda ekstremal ugurlaryň ösmegine ýardam berer.

Elbrus dagy — Russiýanyň we tutuş Ýewropa yklymynyň iň belent geografik nokady bolup, ol Kawkaz sebitinde, Kabardino-Balkariýanyň çäklerinde ýerleşýär. Iki depeli bu meşhur dagyň iň ýokary nokady deňiz derejesinden 5 müň 642 metre ýetýär. Günorta ugry alpinistler arasynda iň köp peýdalanylýan meşhur ýol hasaplanýar. Ol tehniki taýdan demirgazyk ugur bilen deňeşdirilende has ýeňil görünse-de, baribir ýokary fiziki taýarlygy we güýçli sowuk howa durnuklylygyny talap edýär. Elbrus dünýäniň ähli künjeklerinden iň güýçli alpinistleri özüne çekýän we her yklymyň iň belent daglaryny öz içine alýan «Ýedi beýiklik» atly durnukly halkara sanawa girýär.

















Öte gyzgyn çaý we kofe içmek gyzylödek düwnüginiň ýüze çykmak töwekgelçiligini ýokarlandyrýar

Bugün 09:10

Çeşme

Oksford uniwersitetiniň alymlarynyň 14 ýylyň dowamynda 1 milliona golaý adamyň maglumatlaryny seljerip geçiren barlaglaryna görä, örän gyzgyn çaýy we kofäni yzygiderli içmek gyzylödek düwnüginiň döremek töwekgelçiligini üç esse ýokarlandyryp biler. Düwnük keselini öwrenmek boýunça halkara agentligi tarapyndan 65℃ we ondan hem ýokary bolan içgiler örän gyzgyn diýlip klassifikasiýa edilýär. Günde alty we ondan köp çüýşeli şeýle içgileri kabul etmek gyzylödegiň tekiz öýjükli karsinomasynyň ýüze çykmak ähtimallygyny ep-esli artdyrýar.

Barlagyň awtorlarynyň biri, iýmit epidemiologiýasy boýunça hünärmen Keren Papýe adamlaryň köplenç içgileri 50–60°C temperaturada içýändigini we içgini içmek oňaýsyzlyk döredýän bolsa, onuň biraz sowamagyna garaşmalydygyny maslahat berýär. Şeýle hem ol gyzgyn içgilerden başga-da çilim çekmegiň, alkogol kabul etmegiň we semizligiň gyzylödek düwnüginiň esasy töwekgelçilik faktorlary bolmagynda galýandygyny ýatlatdy.