Oýun sanawy

Aşgabatda fransuz fotosuratçysy Pol Nadaryň seýrek işleriniň taryhy sergisi öz işine başlar

10 Iýun. 06:04

Çeşme

11 — 23-nji iýun aralygynda Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeýinde «Türkmen topragyna syýahat» diýlip atlandyrylýan täsin fotosergi guralar. Sungat söýüji tomaşaçylar meşhur fransuz suratçysy Pol Nadaryň mundan bir asyrdan hem gowrak wagt öň, ýagny 1890-njy ýylda düşüren seýrek suratlarynyň üsti bilen tanyş bilerler. Bu eserlerde XIX-XX asyrlaryň sepgidindäki Merkezi Aziýanyň durmuşynyň iň täsirli pursatlary we taryhy hakykatlary şöhlelendirilýär.

Taryhy ekspozisiýada sebitiň gaýtalanmajak medeni mirasyny we medeni gymmatlyklaryny özünde jemleýän ýerli ýaşaýjylaryň portretleri, şeýle hem türkmen topraklarynyň owadan tebigy görnüşleri görkeziler. Görkeziljek her bir iş taryhy resminama hökmünde uly ähmiýete eýe bolup, ol ýewropalylaryň şol döwürdäki gündogar halklarynyň medeniyetine, däp-dessurlaryna we durmuşyna bolan gyzyklanmasyny aýdyn görkezýär.

Tehniki täzeliklere we uzak syýahatlara örän höwesjek bolan Pol Nadar (1856 — 1939) öz döwrüniň iň görnükli we zehinli fransuz suratçylarynyň biri hasaplanýar. Ol 1890-njy ýylda Daşkent şäherinde guralan birinji Halkara serginiň çäginde hem-de Hazararasy demir ýolunyň gurluşygy sebäpli Merkezi Aziýa sebitine taryhy syýahatyny amala aşyrypdyr. Onuň galdyran baý wizual mirasy ýewropa halklary üçin ozal näbelli bolan çäkleri açmaga mümkinçilik beripdi.

Bu ähmiýetli medeni taslama Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň goldamagynda, Fransuz instituty hem-de Fransiýanyň Türkmenistandaky ilçihanasy tarapyndan bilelikde guralýar. Çäräniň ýokary derejede geçirilmegine Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeýi, Fransuz Merkezi Aziýany barlaglar instituty (IFEAC) we «Total Energies» kompaniýasy ýakyndan ýardam berdi. Sergi iki ýurduň arasyndaky dostlukly medeni gatnaşyklary has-da berkitmäge hyzmat eder.

















Türkmenistanyň döwlet tebigy goraghanalary manul pişigini öwrenmek boýunça bilelikdäki gözleg işlerini geçirdiler

Bugün 07:05

Çeşme

«Köpetdag», «Bathyz», «Köýtendag» we «Gaplaňgyr» döwlet tebigy goraghanalarynyň ylmy işgärleri Köpetdagyň beýik dag guşaklyklarynda täsin seýrek duş gelýän ýabany pişik bolan manuly gözlemek we gözegçilik etmek boýunça bilelikde giň göwrümli işleri geçirdiler. Bu barada «Türkmenistan» gazetinde habar berildi.

Manul 2024-nji ýylda çap edilen Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň 4-nji neşirinde «ýitip barýan görnüş», Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) Gyzyl sanawynda bolsa «ýitmek howpuna ýakyn görnüş» derejesi bilen kesgitlendi. XIX asyryň ahyrlarynda we XX asyryň ortalarynda ýurdumyzyň daglyk bölgelerinde köp gabat gelen hem bolsa, soňky ýyllarda bu haýwan hakynda takyk maglumatlar örän azdy.

Ylmy işgärleriň 2018-nji ýyldan bäri geçirýän gözegçilikleriniň netijesinde manul pişigi Duşakerek dagynda, «Köpetdag» goraghanasynyň çäginde, Mürze dagynda, Daştoý deresinde, Uly Balkanda, golaýda bolsa Balkan welaýatynyň Daşky gurşawy goramak müdirligi bilen bilelikde geçirilen barlaglarda Kiçi Balkan dagynda fototuzaklaryň üsti bilen hasaba aldy.

Manul — gür tüýli, gysga aýakly, ýüzünde özboluşly gara zolaklary bolan kiçi göwrümli ýabany pişikdir. Beýleki pişik gurluşly haýwanlar bilen deňeşdirilende tizliginiň haýallygy sebäpli, ol öz awuny gemrijileriň hinleriniň hem-de gaýa jaýryklarynyň agzynda bukulyp awlaýar. Gizlenmek häsiýetiniň ýokarylygy sebäpli manul tebigatda örän seýrek duş gelýän we az öwrenilen görnüşleriň biri bolmagynda galýar.