Oýun sanawy


Artemis II ekipažy adamzadyň Ýerden iň uzak aralyga uçuşy boýunça täze dünýä rekordyny goýdy
07 Aprel. 11:25NASA-nyň berýän resmi maglumatlaryna görä, «Artemis II» missiýasynyň astronawtlary «Orion» kosmos gämisinde Ýerden iň uzak nokada çykyp, adamzat taryhyndaky täze rekordy hasaba aldylar. Kosmos gämisi Ýer şaryndan 406 608 kilometr uzaklyga çenli baryp ýetdi, bu bolsa meşhur «Apollon-13» ekspedisiýasynyň ozalky rekordyndan 6 437 kilometr artykdyr. Mundan başga-da, astronawtlar Aýyň üstünden 8 047 kilometr uzaklykda geçip, kosmosyň çuňluklaryna tarap taryhy ädim ätdiler.
Taryhy uçuşy amala aşyrýan ekipažyň düzümine astronawtlar Rid Waýsman, Wiktor Glower, Kristina Koh we Jeremi Hansen girýärler. Uçuşyň iň jogapkärli alty sagatlyk tapgyrynda olar Aýyň Ýerden görünmeýän ters tarapyny hem-de älem giňişliginden doly Gün tutulmasyny synlamaga mümkinçilik tapdylar. 2026-njy ýylyň 2-nji aprelinde Floridadaky Kennedi kosmos merkezinden badalga alan bu missiýa 1972-nji ýyldan bäri Aýyň golaýyna amala aşyrylan ilkinji adamly uçuşdyr.
Ekspedisiýanyň umumy dowamlylygy 10 güne golaý bolup, bu wagt aralygynda ekipaž Aýyň daşyndan aýlanyp geçer we gäminiň ähli tehniki ulgamlaryny synagdan geçirer. Synaglaryň üstünlikli tamamlanmagyndan soň, «Orion» gämisi Ýere tarap ugrar we ummana gonar. Bu missiýa geljekde Aýyň ýüzüne gaýtadan adam düşürmek we beýleki planetalary özleşdirmek ugrundaky halkara maksatnamalaryň möhüm tapgyry bolup hyzmat edýär.
Ýerden rekord aralyga çykmak döwrebap kosmos tehnologiýalarynyň mümkinçilikleriniň örän ýokarydygyny subut edýär we ylmyň täze sahypasyny açýar. Astronawtlaryň amala aşyrýan barlaglary we olaryň kosmosdan ýollaýan maglumatlary bütin dünýäniň alymlary üçin gymmatly çeşme bolup durýar. Bu uçuş Türkmenistanda we dünýäniň beýleki ýurtlarynda hem uly gyzyklanma döredip, adamzadyň älem giňişligini öwrenmekdäki ägirt uly öňegidişliginiň nyşanyna öwrüldi.
Şeýle hem okanyň


Finlýandiýada «Google» kompaniýasynyň maglumat merkezini gurmak üçin tokaýyň çapylmagy eko-şertleri bozup, möjekleriň ilatly ýerlere gelmegine sebäp boldy
Bugün 06:16Finlýandiýanyň Otanmýaki obasynda we Muhoz şäheriniň golaýynda «Google» kompaniýasynyň täze maglumat merkezlerini gurmak maksady bilen tokaý meýdanlarynyň köp möçberde arassalanmagy ýabany haýwanlaryň tebigy ýaşaýyş gurşawyny bozdy. Finlýandiýanyň Tebigaty goramak birleşiginiň ekologiýa hünärmenleriniň maglumatlaryna görä, Otanmýakide 150 müňe golaý, Muhozda bolsa 250 müň töweregi agaç çapyl typ, 330 gektar tokaý meýdany düýpli arassalandy. Tebigy mekanyndan mahrum bolan möjekleriň ilatly ýerlere çozmagy we gurluşyk meýdançalaryndan akýan hapa suwlaryň local derýalara guýmalaşmagy ýerli ýaşaýjylaryň arasynda uly alada döretdi.
Bu giň göwrümli tokaý arassalamak işleri taslamanyň daşky gurşawa ýetirjek täsirine hökmany baha bermek işleri doly tamamlanmazdan öň bikanun amala aşyryldy. Ýurduň gözegçilik edarasynyň duýduryşyndan soň gurluşyk işleri wagtlaýyn togtadyldy, «Google-yň» Finlýandiýadaky ýolbaşçysy Antti Ýarwinen bolsa bolup geçen ýagdaý üçin resmi taýdan ötünç sorap, kanunçylyk talaplaryny berjaý etmäge taýýardyklaryny bildirdi. Kompaniýa ýetirilen zyýanyň öwezini dolmak üçin 130 gektar meýdana täze agaç nahallaryny oturtmagy wada beren hem bolsa, ekologlar we 93 müňden gowrak gol çeken ýerli ýaşaýjylar muny ýeterlik däl diýip hasaplaýarlar.
Bellenilmeli z zat, bu iki gurluşyk meýdançasy «Google» kompaniýasynyň emeli aň infrastrukturasyny ösdürmäge gönükdirilen, umumy bahasy 13 milliard ýewro deň bolan mega-taslamasynyň bir bölegidir. Finlýandiýanyň hökümeti we Premýer-ministr Petteri Orpo bu iri maýa goýumlary goldan hem bolsalar, tokaýlaryň bikanun çapylmagyny berk condemned etdiler. Häzirki wagtda arzan energiýa we salkyn howa şertleri sebäpli Finlýandiýada maglumat merkezlerini gurmak boýunça 145 sany täze taslama seredilýär, emma bu waka tehnologiýa ägirtleriniň daşky gurşawa ýetirýän täsirine gözegçiligi güýçlendirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek subut etdi.