Oýun sanawy


Arheologlar Parižiň düýbüniň tutulan ilkinji maddy ýerini tapdylar
28 Sen. 08:04Fransuz arheologlary Parižiň bibi Merýem ybadathanasynyň golaýyndaky Site adasynda, «Hôtel-Dieu» hassahanasynyň astynda dört metr çuňlukda daşdan we agaçdan ýasalan gadymy diwaryň 20 metr uzynlykdaky bölegini tapdylar. «Le Monde» neşiriniň ýazmagyna görä, alymlar bu ýeriň Parižiň taryhy merkezi bolandygyny we şäheriň düýbüniň hut şu ýerde tutulandygyny yglan etdiler. Bu açyş şähere adyny beren pariziler taýpasynyň ýaşan ýeri bolan, Rim döwründen öňki Lýutesiýayň hakykatdanda bolandygynyň ilkinji maddy subutnamasydyr.
Ozal bu barada diňe Ýuliý Sezaryň «Galliýa urşy hakyndaky ýazgylar» zähmetinden bellidi we taryhçylar onuň takyk ýerleşen ýeri barada jedelleşýärdiler. Gazuw-agtaryş işleriniň barşynda naýza uçlary, teňňeler, ýanan tohumlar we oduň yzlary tapyldy. Diwaryň köýen agajynyň radiouglerod analizi bu gurluşyň b.e. öňki 200-nji we 10-njy ýyllar aralygyna degişlidigini görkezdi. Bu görkeziji b.e. öňki 52-nji ýyldaky meşhur Lýutesiýa söweşine gabat gelýär; ol döwürde galliýalylar rim legionlarynyň eline düşmezlik üçin öz berkitmelerini ýakypdyrlar. Fransiýanyň medeniýet ministri Katrin Pegar we Parižiň şäher häkimi Emmanýuel Greguar bu açyşa örän ýokary baha berip, ony taryhy öňegidişlik hökmünde häsiýetlendirdiler.
Şeýle hem okanyň


Finlýandiýada «Google» kompaniýasynyň maglumat merkezini gurmak üçin tokaýyň çapylmagy eko-şertleri bozup, möjekleriň ilatly ýerlere gelmegine sebäp boldy
Bugün 06:16Finlýandiýanyň Otanmýaki obasynda we Muhoz şäheriniň golaýynda «Google» kompaniýasynyň täze maglumat merkezlerini gurmak maksady bilen tokaý meýdanlarynyň köp möçberde arassalanmagy ýabany haýwanlaryň tebigy ýaşaýyş gurşawyny bozdy. Finlýandiýanyň Tebigaty goramak birleşiginiň ekologiýa hünärmenleriniň maglumatlaryna görä, Otanmýakide 150 müňe golaý, Muhozda bolsa 250 müň töweregi agaç çapyl typ, 330 gektar tokaý meýdany düýpli arassalandy. Tebigy mekanyndan mahrum bolan möjekleriň ilatly ýerlere çozmagy we gurluşyk meýdançalaryndan akýan hapa suwlaryň local derýalara guýmalaşmagy ýerli ýaşaýjylaryň arasynda uly alada döretdi.
Bu giň göwrümli tokaý arassalamak işleri taslamanyň daşky gurşawa ýetirjek täsirine hökmany baha bermek işleri doly tamamlanmazdan öň bikanun amala aşyryldy. Ýurduň gözegçilik edarasynyň duýduryşyndan soň gurluşyk işleri wagtlaýyn togtadyldy, «Google-yň» Finlýandiýadaky ýolbaşçysy Antti Ýarwinen bolsa bolup geçen ýagdaý üçin resmi taýdan ötünç sorap, kanunçylyk talaplaryny berjaý etmäge taýýardyklaryny bildirdi. Kompaniýa ýetirilen zyýanyň öwezini dolmak üçin 130 gektar meýdana täze agaç nahallaryny oturtmagy wada beren hem bolsa, ekologlar we 93 müňden gowrak gol çeken ýerli ýaşaýjylar muny ýeterlik däl diýip hasaplaýarlar.
Bellenilmeli z zat, bu iki gurluşyk meýdançasy «Google» kompaniýasynyň emeli aň infrastrukturasyny ösdürmäge gönükdirilen, umumy bahasy 13 milliard ýewro deň bolan mega-taslamasynyň bir bölegidir. Finlýandiýanyň hökümeti we Premýer-ministr Petteri Orpo bu iri maýa goýumlary goldan hem bolsalar, tokaýlaryň bikanun çapylmagyny berk condemned etdiler. Häzirki wagtda arzan energiýa we salkyn howa şertleri sebäpli Finlýandiýada maglumat merkezlerini gurmak boýunça 145 sany täze taslama seredilýär, emma bu waka tehnologiýa ägirtleriniň daşky gurşawa ýetirýän täsirine gözegçiligi güýçlendirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek subut etdi.