Oýun sanawy


Türkmenistanyň we Hytaýyň alymlary Garagum çölüne bilelikde ylmy ekspedisiýa gurady
11 Iýun. 11:05Türkmenistanyň we Hytaý Halk Respublikasynyň alymlary Garagum çölüniň özboluşly ekoulgamyny öwrenmek maksady bilen bilelikdäki ylmy-gözleg ekspedisiýasyny üstünlikli geçirdiler.
Bu taslama Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak ministrliginiň Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynyň hem-de Hytaý Halk Respublikasynyň Ylymlar akademiýasynyň Sinszýan ekologiýa we geografiýa institutynyň arasyndaky özara ylalaşygyň şertlerine laýyklykda guraldy.
Ekspedisiýanyň dowamynda toplanan ylmy maglumatlar we gymmatly materiallar Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň täze neşirini taýýarlamakda hem-de çöl ösümlikleriniň ýörite atlasyny düzmekde esasy gural hökmünde ulanylar. Hytaýly hünärmenler bolsa Garagum we Takla-Makan çölleriniň tebigy aýratynlyklaryny özara deňeşdirip öwrenmek üçin zerur bolan ylmy maglumatlar toplumyny ýygnadylar.
Ekspedisiýanyň ylmy ugry Garagum çölüniň iň ähmiýetli sebitlerini öz içine aldy:
Merkezi Garagumdaky «Garryköl» meýdançasy
Bokurdak we Ýerbent sebitleri
Derweze gaz krateri
Gaplaňgyr döwlet tebigy goraghanasy
«Bereketli Garagum» döwlet tebigy goraghanasy
Gözleg amallarynyň barşynda hünärmenler çölüň sebitdäki ösümlik dünýäsini, süýrenijileriň we guşlaryň görnüşlerini jir we yzygiderli öwrendiler. Şeýle hem çöl meýdanlarynda geobotaniki synlary geçirip, laboratoriýa barlaglary üçin toprak nusgalaryny aldylar.
Ylmy saparyň jemleýji dabaraly tapgyry meşhur Repetek döwlet biosfera goraghanasy boldy. Ekspedisiýa gatnaşyjylar goraghananyň muzeý we ylmy gaznalarynyň baýlyklary bilen ýakyndan tanyşdylar, şondan soň bolsa gözleg maksatnamasyny doly tamamlap, paýtagtymyz Aşgabada dolandylar.
Şeýle hem okanyň


Türkmenistanyň döwlet tebigy goraghanalary manul pişigini öwrenmek boýunça bilelikdäki gözleg işlerini geçirdiler
Bugün 07:05«Köpetdag», «Bathyz», «Köýtendag» we «Gaplaňgyr» döwlet tebigy goraghanalarynyň ylmy işgärleri Köpetdagyň beýik dag guşaklyklarynda täsin seýrek duş gelýän ýabany pişik bolan manuly gözlemek we gözegçilik etmek boýunça bilelikde giň göwrümli işleri geçirdiler. Bu barada «Türkmenistan» gazetinde habar berildi.
Manul 2024-nji ýylda çap edilen Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň 4-nji neşirinde «ýitip barýan görnüş», Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) Gyzyl sanawynda bolsa «ýitmek howpuna ýakyn görnüş» derejesi bilen kesgitlendi. XIX asyryň ahyrlarynda we XX asyryň ortalarynda ýurdumyzyň daglyk bölgelerinde köp gabat gelen hem bolsa, soňky ýyllarda bu haýwan hakynda takyk maglumatlar örän azdy.
Ylmy işgärleriň 2018-nji ýyldan bäri geçirýän gözegçilikleriniň netijesinde manul pişigi Duşakerek dagynda, «Köpetdag» goraghanasynyň çäginde, Mürze dagynda, Daştoý deresinde, Uly Balkanda, golaýda bolsa Balkan welaýatynyň Daşky gurşawy goramak müdirligi bilen bilelikde geçirilen barlaglarda Kiçi Balkan dagynda fototuzaklaryň üsti bilen hasaba aldy.
Manul — gür tüýli, gysga aýakly, ýüzünde özboluşly gara zolaklary bolan kiçi göwrümli ýabany pişikdir. Beýleki pişik gurluşly haýwanlar bilen deňeşdirilende tizliginiň haýallygy sebäpli, ol öz awuny gemrijileriň hinleriniň hem-de gaýa jaýryklarynyň agzynda bukulyp awlaýar. Gizlenmek häsiýetiniň ýokarylygy sebäpli manul tebigatda örän seýrek duş gelýän we az öwrenilen görnüşleriň biri bolmagynda galýar.