Oýun sanawy
Amerikaly alymlar beýniniň işjeňligini barlamak arkaly depressiýany anyklaýan smartfon oýnuny döretdiler
28 Maý. 12:49Nýu-Ýork uniwersitetiniň Langon Hells lukmançylyk merkeziniň hünärmenleri adamlarda ruhy çökgünligi we depressiw ýagdaýlary gysga wagtyň içinde ýüze çykarmaga ukyply bolan ýörite programma üpjünçiligini taýýarladylar. Medical Press neşiriniň berýän habaryna görä, bu täze sanly ulgamyň berýän netijeleri hassahanalarda geçirilýän adaty kliniki barlaglaryň takyklygyndan pes düşmeýär. Bu taslama angedoniýa, ýagny adamyň durmuşdan lezzet alyp bilmezlik we höwesiniň gaçmak alamatlaryny seljermäge esaslanýar. Maglumatlara görä, bu ruhy bozulma depressiýadan ejir çekýänleriň 70 göterimine golaýynda ýüze çykýar.
Smartfonlar arkaly uzak aralykdan ulanmaga niýetlenen bu goşundynyň synag işlerine jemi 120 adam gatnaşdyryldy. Olaryň 70-si sagdyn meýletünlär wehimini düzse, 50-si bolsa depressiýa kesel kesgidi öňden goýlan näsaglardyr. Oýnuň şertlerine görä, gatnaşyjylara wirtual baglardan gaçýan almalary ýygnamak tabşyryldy. Wagtyň geçmegi bilen şahalardaky miweleriň sany azaldy, emma oýunçylarda islendik pursatda hasyllylygy has ýokary bolan başga bir wirtual şaha geçmek hukugy saklandy.
Ylmy barlagçylar gatnaşyjylaryň baglary haçan we haýsy şertlerde çalşandyklaryna aýratyn üns berdiler we olaryň hereketlerinde uly tapawutlary ýüze çykardylar. Sagdyn gatnaşyjylar şahada takmynan bäş sany alma galýança hasyl ýygnamagy dowam eden bolsalar, ruhy çökgünlikdäki adamlar has ir, ýagny sekiz-dokuz alma galanda işi bes edip, ruhdan düşüpdirler. Bu ýagdaý näsaglaryň beýnisinde höweslendiriş ulgamynyň üzgün işleýändigini görkezýär.
Nýu-Ýork uniwersitetiniň Grossman Medisina mekdebiniň Transslýasional neýroylymlar institutynyň direktory Pol Glimçer bu sanly oýnuň depressiýaly näsaglaryň beýnisindäki gizlin üýtgeşmeleri öwrenmäge täze açar berendigini mälim etdi. Alymlar geljekde bu usulyň edil gan basyşyny ölçemek arkaly ýürek kesellerini anyklaýşymyz ýaly, adaty we ygtybarly diagnostika guralyna öwrüljekdigine ynanýarlar. Täze tehnologiýa lukmanlara uzak şäherlerdäki näsaglaryň ýagdaýyna yzygiderli gözegçilik etmäge giň mümkinçilikler açar.
Şeýle hem okanyň
Türkmenistanyň döwlet tebigy goraghanalary manul pişigini öwrenmek boýunça bilelikdäki gözleg işlerini geçirdiler
Bugün 07:05«Köpetdag», «Bathyz», «Köýtendag» we «Gaplaňgyr» döwlet tebigy goraghanalarynyň ylmy işgärleri Köpetdagyň beýik dag guşaklyklarynda täsin seýrek duş gelýän ýabany pişik bolan manuly gözlemek we gözegçilik etmek boýunça bilelikde giň göwrümli işleri geçirdiler. Bu barada «Türkmenistan» gazetinde habar berildi.
Manul 2024-nji ýylda çap edilen Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň 4-nji neşirinde «ýitip barýan görnüş», Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) Gyzyl sanawynda bolsa «ýitmek howpuna ýakyn görnüş» derejesi bilen kesgitlendi. XIX asyryň ahyrlarynda we XX asyryň ortalarynda ýurdumyzyň daglyk bölgelerinde köp gabat gelen hem bolsa, soňky ýyllarda bu haýwan hakynda takyk maglumatlar örän azdy.
Ylmy işgärleriň 2018-nji ýyldan bäri geçirýän gözegçilikleriniň netijesinde manul pişigi Duşakerek dagynda, «Köpetdag» goraghanasynyň çäginde, Mürze dagynda, Daştoý deresinde, Uly Balkanda, golaýda bolsa Balkan welaýatynyň Daşky gurşawy goramak müdirligi bilen bilelikde geçirilen barlaglarda Kiçi Balkan dagynda fototuzaklaryň üsti bilen hasaba aldy.
Manul — gür tüýli, gysga aýakly, ýüzünde özboluşly gara zolaklary bolan kiçi göwrümli ýabany pişikdir. Beýleki pişik gurluşly haýwanlar bilen deňeşdirilende tizliginiň haýallygy sebäpli, ol öz awuny gemrijileriň hinleriniň hem-de gaýa jaýryklarynyň agzynda bukulyp awlaýar. Gizlenmek häsiýetiniň ýokarylygy sebäpli manul tebigatda örän seýrek duş gelýän we az öwrenilen görnüşleriň biri bolmagynda galýar.
Blitz